Σάββατο, 27 Αυγούστου 2016

Υπήρξαμε κάποτε παιδιά – και κάπου μέσα μας είμαστε ακόμα

Υπήρξαμε κάποτε παιδιά - και κάπου μέσα μας είμαστε ακόμα

Ωριμάζουμε, ίσως. Γερνάμε, σίγουρα. Μεγαλώνουμε όμως;
Από που προκύπτει, τελικά, το συμπέρασμα πως μεγαλώσαμε;
Από τις αντοχές που μας προδίδουν; Από το γεγονός ότι σταματήσαμε να κάνουμε όλα αυτά που κάναμε, με τη συχνότητα που τα κάναμε; Επειδή κάποιοι από εμάς αποκτήσαμε παιδιά ή έχουμε μια σημαντική δουλειά πρέπει να σοβαρευτούμε;
Να σοβαρευτούμε ναι, αλλά γιατί να πρέπει να μεγαλώσουμε;
Έχει συμβεί σε όλους, νομίζω. Αναπολώντας καμιά φορά τα δύσκολα εκείνα χρόνια της εφηβείας, θυμάσαι σκηνές με τον πατέρα ή την μητέρα σου. Eκείνοι υπερασπίζονται με πάθος πως σε κατανοούν, γιατί σαν χθες ήταν στη θέση σου, ενώ εσύ τους κοιτάς με κεφάλι γερμένο και το βλέμμα του μπούφου, απορώντας:  “Μα, τι μου λέει τώρα;”.
Τελικά τα χρόνια πέρασαν, η εφηβεία και τα νεανικά χρόνια είναι μακρινό παρελθόν αλλά εσύ νιώθεις πως ήταν σαν χθες, όταν ανέμελος και γεμάτος δίψα για ζωή, αλώνιζες τις πλατείες με παρέες, ψάχνοντας έρωτες και εμπειρίες. Έκλεινες την πόρτα του σπιτιού και γύριζες για καφέ και μετά ποτά και ύστερα όπου σε έβγαζε η βραδιά και πάλι από την αρχή. Ήταν χρόνια χωρίς έγνοιες και σκοτούρες, με μόνο μέλημα τη διασκέδαση, τις παρέες, τις αγάπες.
Πιάνεις τον εαυτό σου, ακόμη και τώρα κάποιες φορές, να κλείνεις την πόρτα του σπιτιού σου και στιγμιαία να νιώθεις ότι δεν έχουν περάσει παρά στιγμές από την τελευταία φορά που όλα τα παραπάνω ήταν η καθημερινότητα σου.
Κάπου μέσα σου, ένα κομμάτι σου είναι ακόμη εκεί, σε εκείνα τα όμορφα, νεανικά και ξέγνοιαστα χρόνια.
Μερικές φορές αρκεί μια μελωδία από τα παλιά, μια φωτογραφία, ένα άρωμα, μια εικόνα, μια στιγμή, για να ξεπηδήσουν από το χρονοντούλαπο των αναμνήσεων παλιές κι αγαπημένες αισθήσεις, να πλημμυρίσεις νιότη και να γεμίσεις με το αίσθημα πως δεν έχουν αλλάξει πολλά από τότε. Εκείνες τις στιγμές, ακούς τον εαυτό σου να αναρωτιέται:  “Μεγάλωσα τελικά;”
Γιατί μέσα σου νιώθεις το ίδιο παιδί των προηγούμενων χρόνων -αρκετά ωριμότερο, έχοντας πια βρει το δρόμο του- αλλά υπάρχει ακόμη  η φλόγα εκείνης της εποχής, τότε που ακολουθούσε την καρδιά κι όπου το βγάλει. Το παιδί που δεν φοβόταν να ρισκάρει, να παίξει, να πειραματιστεί.
Μήπως αυτό είναι το μυστικό τελικά;
Υπήρξαμε κάποτε παιδιά και κάπου μέσα μας, είμαστε ακόμη.
Μέσα μας, δεν μεγαλώνουμε ποτέ.
Συνεχίζουμε να θέλουμε τα ίδια πράγματα που θέλαμε και τότε. Να είμαστε υγιείς, να περιτριγυριζόμαστε από αγάπη και έρωτα, να παίζουμε, να διασκεδάζουμε, να κλείνουμε που και που την πόρτα στα προβλήματα και τους προβληματισμούς και να βολτάρουμε, χωρίς σκοπό, σε μονοπάτια γνώριμα ή άγνωστα για να βρούμε τον εαυτό μας, το παιδί που καμιά φορά σκόπιμα ή άθελα καταχωνιάζουμε σε μια γωνιά της καρδιάς και που αρκεί ένα κλικ, ένα απλό ερέθισμα της μνήμης για να φανερωθεί και να μας πλημμυρίσει αγνά και δυνατά συναισθήματα.
Που και που θέλουμε απλώς να ξεχυθούμε στις πλατείες, να αγκαλιαστούμε και να φιληθούμε με πάθος, να γελάσουμε χωρίς συγκεκριμένες αιτίες και αφορμές, να περάσουμε καλά με τις παρέες, να παίξουμε με το χιόνι ή τα κύματα, να χορέψουμε στη βροχή, να κάνουμε σκανδαλιές.
Ας παραδεχτούμε, λοιπόν, πως υπήρξαμε κάποτε παιδιά και κάπου μέσα μας, είμαστε ακόμη. Είναι, νομίζω, ο υγιέστερος και καλύτερος τρόπος να μεγαλώσουμε και τα δικά μας παιδιά.
Γράφει η Ιωάννα Γκανέτσα – thessalonikiartsandculture.gr

Χημεία την λένε και δεν γλύτωσε κανείς από τα δίχτυα της..

6119122970_e10ee28081_b
Της Αφροδίτης Κράβαρη - anapnoes
Όχι…., εσύ πολύ δύσκολα θα γυρίσεις να κοιτάξεις κάποιον. Είναι γιατί περνάς τη φάση σου, γιατί έχεις τις απογοητεύσεις σου, γιατί δεν εμπιστεύεσαι, γιατί κάνεις την αυτοκριτική σου στα λάθη του παρελθόντος, γιατί ξέρεις ποια είσαι και τι αξίζεις και τελικά με λίγα λόγια κανένας δε μπορεί να σου κάνει αυτό το περιβόητο “κλικ” στον όμορφο εγκέφαλό σου.
Μην ανησυχείς. Κι εγώ τα ίδια, δεν είσαι η μόνη.
Με μαθηματική ακρίβεια όμως, κάθε φορά που το λες αυτό και γίνεσαι υπέρμαχος του “ποτέ!” κάτι μαγικό συντελείται στο σύμπαν και έρχεται για να αναθεωρήσεις τις απόψεις σου και να βγεις από τα βολικά νερά σου.
Μη ξεχνάς πως οι μεγαλύτεροι έρωτες ξεκίνησαν από μια συνομιλία στην πλάκα και κάπου εκεί που το παίζεις άνετη και ότι δε σε ενδιαφέρει.
Κάπου εκεί με τρόπο άγνωστο, ξαφνικό, περίεργο μπαίνει σε λειτουργία εκείνο το τμήμα του εγκεφάλου σου που προκαλεί απώλεια αυτοσυγκέντρωσης, αύξηση της ροής του αίματος, τρέλα των ορμονών σου και μείωση της σεροτονίνης.
Μη με ρωτήσεις τι είναι η σεροτονίνη- άνοιξε λεξικό, google it, αλλά εγώ έχω σημαντικότερα πράγματα να σου πω. Το μόνο που θα σου πω για να σε βάλω στο κλίμα, είναι πως αυτή ευθύνεται για την προσκόλληση και την έλξη στο “αντικείμενο του πόθου” σου.
Ωραία μέχρι εδώ;
Εσύ λοιπόν, η σκληρή, μοιραία και κατά τ’ άλλα “εγώ ξέρω τι θέλω” τύπισσα, έχει έρθει η ώρα να κοιταχτείς στον καθρέφτη και να τα βρεις με τον εαυτό σου…γιατί λυπάμαι που θα στο πω, αλλά την έχεις πατήσει άσχημα. Ω ναι! βρέθηκε αυτός ο κάποιος να σου κάνει “κλικ”. Από το πουθενά. Σε χρόνο ανύποπτο. Έτσι ξαφνικά…
Αν είσαι μόνη, καλά το πας.
Αν δεν έχεις ξεκαθαρίσει τα θέματά σου με το παρελθόν και αφήνεις και το fan-club σου να αλωνίζει κοιτώντας τους από μακριά, τότε έχεις θεματάκι.
Αν πάλι δεν είσαι free με τη βούλα, θεματάρα λέγεται.
Δε σε φοβάμαι όμως.
Σε όποια κατηγορία κι αν ανήκεις εσύ, ξέρω πως θα φέρεις τον κόσμο ανάποδα και αυτό που πραγματικά θες, θα το κάνεις.
Δε σου εγγυώμαι το μέλλον, αλλά σαν κι εμένα είσαι…το ρίσκο σου θα το πάρεις! Όλα έντονα θα τα ζήσεις. Και καλά θα κάνεις.
Δε ξέρεις τι μπορεί να σημαίνει για σένα κάθε άνθρωπος που βάζεις στη ζωή σου. Ας έρθουμε στον άλλο τον χριστιανό όμως.
Σου λέω εξαρχής και βάλε το καλά στο μυαλό σου ότι αν με το που καταλάβει πως βρίσκεσαι στην κατάσταση που βρίσκεσαι, δε δεις το παραμικρό θετικό σημάδι, ξέχασέ το.
Μη νευριάζεις.
Εσένα προφυλάσσω.
Ξέχασέ το. Ξεκίνα τρέξιμο, γιόγκα, παίξε candy crush, αλλά μην ευελπιστείς.
Και κυρίως μην αρχίσεις και τρέχεις σαν νηστικό σκυλί που είδε κόκκαλο! Να είσαι ο εαυτός σου. Να εκφράζεσαι, να λες όσα νιώθεις, όσα σκέφτεσαι, όσα θέλεις. Αλλά τον ρόλο σου μην τον χάνεις. Εκεί θα καταλήξω, αλλά προς το παρόν σου δίνω tips.
Αφού πάρεις τα “σημάδια” σου, τότε λυπάμαι που στο λέω αλλά βρίσκεσαι ήδη σε μια “κατάσταση” και απλά δε το έχεις συνειδητοποιήσει ακόμα.
Αν είναι free, καλά στέφανα. Αν είναι στο στάδιο b, με έξυπνες κινήσεις και λόγια καθαρά, θεωρώ πως δε θα ‘χεις πρόβλημα.
Αν βρίσκεται στη βούλα που λέγαμε πριν, sorry αλλά αν είχα την απάντηση για αυτή τη κατηγορία θα την κράταγα για τον εαυτό μου, δε θα την έλεγα σε σένα.
Sorry κιολας ε;;;
Μπαίνω στο ζουμί. Πες πως ξεπερνάμε τα status, περνάμε και τον ύφαλο της αμφιβολίας & ξέρετε πλέον καλά και οι δύο πως κανείς απ’ τους δυο δεν ήταν το ίδιο όπως 1 ή 2 μήνες πριν.
(εδώ αγόρια μπορείτε να διαβάσετε κι εσείς…τα ίδια ισχύουν!)
Πιάνεις τον εαυτό σου αφηρημένο, σκέφτεσαι ο,τιδήποτε έχει σχέση με εκείνον, αλλού κάθεσαι και αλλού βρίσκεσαι με το μυαλό σου. Έχεις τόσα να κάνεις μέσα στη μέρα, ξεχνιέσαι…, αλλά θέλεις να του μιλήσεις.
Ή να σου μιλήσει.
Ή να του στείλεις ένα μήνυμα τόσο απλό και αθώο όσο μια καληνύχτα. Ναι. Τα πράγματα είναι σοβαρά. Και να σου πω γιατί;
Γιατί είναι άλλο πράγμα να θες να κάνεις απλά τις μαλακίες σου, κι άλλο να ενεργοποιείς τη σεροτονίνη σου.
Άλλο να γεμίσεις τον χρόνο σου, κι άλλο να γεμίζει ο εγκέφαλος σου με το “κλικ” σου.
Χημεία λέγεται (μην πω κάτι πιο βαρύγδουπο και τρομάξεις….), αν δε το ξέρεις.
Και απλά σε ενημερώνω πως έχεις πετύχει διάνα γιατί βάσει στατιστικής, τυχεροί να το βιώσουν είναι μόνο 2 στους 10.
Το θεματάκι μας εδώ όμως είναι οι ρόλοι. Τα λέω σε σένα να τα ακούει η πεθερά που λέμε… κάνε τις κινήσεις σου, δώσε το στίγμα σου, δείξε το ενδιαφέρον σου (δείξε το πολύ!!!), διεκδίκησε ο,τι θέλεις… και μετά κάλμα. Ο άντρας ο σωστός κάνει την πρώτη κίνηση πάντα.
Βολιδοσκοπεί, τσεκάρει, παίρνει το οκ και κάνει τις κινήσεις του. (αγόρια ειλικρινά τώρα….μη φέρνετε τα κοριτσάκια στη θέση να τα κάνουν όλα για σας…).
Ας κρατήσουμε λίγο τους ρόλους εκεί που πρέπει. Όλα θα είναι καλύτερα αν κάνεις όσα σου λέω και το ξέρεις. Και για να τελειώνουμε….
Αυτό που θέλω να σου πω και ξεκίνησα για Θεσσαλονίκη μέσω Κρήτης είναι πως εκεί που έχεις σε schedule τη ζωή σου, τη δουλειά σου, το μυαλό σου και ό,τι έχεις τέλος πάντων..(άσχετα αν κλαις τη μοίρα σου και θες να τα αλλάξεις όλα & άσχετα αν λες πως δε πρόκειται να ξανακάνεις τα λάθη του παρελθόντος) έρχεται η μοναδική στιγμή -επειδή τέτοια όψη είχαν οι πλανήτες κι επειδή η θεά τύχη είχε τις καλές της- που θα γαμηθεί ο Δίας και όλο το ηλιακό σύστημα και η ζωή σου θα αλλάξει. Είναι στο χέρι σου τι χρώμα θα της δώσεις.
Ο Καζαντζάκης είχε πει: “έχεις τα πινέλα, έχεις τα χρώματα, ζωγράφισε τον παράδεισο και μπες μέσα”. Αυτό που σου λέω εγώ και θα με θυμάσαι κάθε φορά που θα το βιώνεις…. είναι πως η ζωή σου είναι μια. Άδραξε τη στιγμή και όσα σε κάνουν ευτυχισμένη. Τόλμησε να ζήσεις.
Γιατί λένε πως σημασία δεν έχει πόσες ανάσες παίρνεις στη ζωή…., αλλά πόσες είναι οι στιγμές εκείνες που σου κόβουν την ανάσα.
Και είμαι βέβαιη πως με το “κλικ” σου οι στιγμές αυτές θα’ναι πολλές. Και θα με θυμηθείς…

Φιλία στη ζωή των παιδιών

Δώρα Παπαγεωργίου, Κλινική Ψυχολόγος

  
 
 
Φιλία στη ζωή των παιδιών


Η φιλία είναι ιδιαίτερα σημαντική για την ανθρώπινη ύπαρξη, καθώς μας προσφέρει  πολλά και χρήσιμα εφόδια και μας βοηθά στην προσπάθειά μας να έχουμε μια ζωή πιο ποιοτική, πιο απολαυστική.
Ο άνθρωπος από τη φύση του είναι ένα κοινωνικό ον. Από νηπιακής ηλικίας γίνεται αντικείμενο αλληλεπιδράσεων με το περιβάλλον του και τα πρόσωπα που εντάσσονται σ’ αυτό και αναπτύσσει διάφορες σχέσεις, περιλαμβανομένης της φιλίας.
Ειδικά για τα παιδιά, η φιλία αποτελεί ένα πολύ σημαντικό “κομμάτι” της ζωής τους, αφού πρόκειται για μια συναισθηματική σχέση που δημιουργείται και αναπτύσσεται από πολύ νωρίς, με τη δική τους θέληση και με επιλογή των προσώπων προς τα οποία κατευθύνεται. Είναι ακόμη μια ζωτική πηγή εμπειριών από την οποία τροφοδοτείται η ανάπτυξή τους.
Η παιδική φιλία προσφέρει στα παιδιά ένα ευχάριστο και ασφαλές περιβάλλον πέραν των ορίων της οικογένειας, αλλά και τη δυνατότητα να εξερευνήσουν τις επιδράσεις και τα αποτελέσματα των συμπεριφορών τους στον εαυτό τους, στους φίλους τους και στο περιβάλλον τους.
Οι δεσμοί ανάμεσα στα παιδιά αρχίζουν να αναπτύσσονται από πολύ νωρίς με διαφορετικές όμως μορφές συναρτώμενες με την ηλικία τους, γιατί οι ικανότητες ανάπτυξης φιλικών σχέσεων ποικίλουν από ηλικία σε ηλικία. Για παράδειγμα, μια φιλική σχέση μπορεί να έχει μικρή διάρκεια στην αρχή, σε κάθε όμως περίπτωση είναι ιδιαίτερα σημαντική για τα παιδιά.
Η φιλία και η σχέση των παιδιών με τους συνομήλικούς τους και γενικότερα η κοινωνική ζωή τους αποτελεί ένα θέμα που απασχολεί τόσο τους ειδικούς όσο και τους ίδιους τους γονείς. Όλοι αναγνωρίζουν ότι τα παιδιά έχουν ανάγκη τη φιλία και ένα ελάχιστο επίπεδο αποδοχής από την ομάδα, για να πετύχουν μια υγιή συναισθηματικά ανάπτυξη.
Συνακόλουθα, θα ήταν πολύ χρήσιμο να δούμε πότε και πώς τα παιδιά δημιουργούν φιλίες. Στη συνέχεια θα δούμε το ρόλο της οικογένειας στο κτίσιμο μιας φιλικής σχέσης.

Βρεφική ηλικία
Από τον πρώτο χρόνο της ζωής τους τα βρέφη δέχονται αλληλεπιδράσεις κυρίως με ενήλικες του περιβάλλοντός τους, όπως γονείς, παππούς και γιαγιά, αλλά και με τα μεγαλύτερα αδέρφια.
Οι αλληλεπιδράσεις με συνομήλικα παιδάκια σ’ αυτή την ηλικία είναι ελάχιστες. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι τα βρέφη χρειάζονται ακόμη να γνωρίσουν τον κόσμο από μόνα τους ή μαζί με ένα ενήλικα.
Στην ηλικία αυτή τα βρέφη αντιδρούν περισσότερο στο περιβάλλον του παιχνιδιού παρά με τα πρόσωπα  και τα αντικείμενα που εμπλέκονται σ’ αυτό. Χαίρονται με την παρουσία άλλων παιδιών, αλλά συνεχίζουν να ενδιαφέρονται περισσότερο για την ικανοποίηση των δικών τους αναγκών.
Είναι όμως σημαντικό να αναφέρουμε ότι μακροχρόνιες  έρευνες που έγιναν κατά τις δεκαετίες του ’80 και του ’90 έδειξαν ότι η φιλία μπορεί να εμφανιστεί κατά τη διάρκεια του πρώτου έτους ζωής και να έχει κάποια διάρκεια.
Βέβαια, η εμφάνιση μιας φιλίας μεταξύ βρεφών μπορεί να παρατηρηθεί μόνο κάτω από κάποιες προϋποθέσεις, όπως οι ακόλουθες:
  • Η τακτική συναναστροφή τους με μια ομάδα παιδιών, μέσα από την οποία έχουν την ευκαιρία να επιλέξουν φίλους.
  •  
  • Η δεξιότητα της μετακίνησης, το “μπουσούλιμα” ή “αρκούδιμα”.
  •  
  • Η φάση ανάπτυξης που βρίσκεται το παιδί. Κάθε παιδί φτάνει στο σημείο που είναι έτοιμο να αναπτύξει φιλικές σχέσεις με πολύ διαφορετικό ρυθμό από κάποιο άλλο. Αυτό που πρέπει πάντα να έχουμε κατά νου, είναι ότι το κάθε παιδί έχει το δικό του ρυθμό ανάπτυξης.

Προσχολική ηλικία
Σ’ αυτή την ηλικία παρατηρείται αυξημένη κοινωνική δραστηριότητα στη ζωή των παιδιών. Παρατηρούνται επίσης τα ακόλουθα:
  • Εναλλαγές στο παιχνίδι του παιδιού.
  • Στιγμές συνεργατικού, αλλά και μοναχικού παιχνιδιού.
  • Στιγμές κατά τις οποίες ένα παιδί απλά παρακολουθεί  το παιχνίδι των άλλων παιδιών.
  • Περιπτώσεις κατά τις οποίες ένα παιδί παίρνει το παιχνίδι άλλου παιδιού, αλλά δυσκολεύεται να δώσει το δικό του.
Ως γνωστό, από το 2ο έτος της ηλικίας τους τα παιδιά αρχίζουν να κινούνται από μόνα τους, να είναι περισσότερο  ανεξάρτητα και να επικοινωνούν με το λόγο. Αρχίζουν παράλληλα να δείχνουν κάποιο ενδιαφέρον για τα άλλα παιδιά. Παρατηρείται δε μια μεγαλύτερη κοινωνική δραστηριότητα στις ομάδες των παιδιών αυτής της ηλικίας.
Παρατηρούμε παράλληλα περιπτώσεις κατά τις οποίες παιδιά αυτής της ηλικίας, και μάλιστα πολύ συχνά, προτιμούν να παίζουν μόνα τους, έστω και αν βρίσκονται σε χώρο με άλλα παιδιά. Παράλληλα, είναι δυνατό να παρακολουθήσουμε «μάχες» για την κατάκτηση του προσωπικού χώρου ή ακόμα ανταγωνισμό για την αγάπη της δασκάλας ή για την κατάκτηση της πρώτης θέσης.
Οι σχέσεις που δημιουργούνται σ’ αυτή τη φάση είναι μικρής διάρκειας. Συνήθως, περιγράφονται ως σχέσεις αλληλεπίδρασης παρά φιλικές. Εκείνο που λείπει είναι η ικανότητα να μοιραστούν αυτές τις σχέσεις, στοιχείο που αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη δημιουργία φιλικών σχέσεων. Όπως αναφέρθηκε προηγούμενα, το κάθε παιδί ακολουθεί το δικό του ρυθμό ανάπτυξης. Ένα παιδί μπορεί να διαθέτει τις κατάλληλες κοινωνικές δεξιότητες και να επιδεικνύει ενδιαφέρον για αμοιβαίο παιχνίδι, ενώ ένα άλλο παιδί της ίδιας ηλικίας παραμένει βυθισμένο στην προσπάθειά του να ανακαλύψει τον κόσμο των αντικειμένων.
Επίσης, σ’ αυτή τη φάση τα παιδιά παρουσιάζουν συνήθως ένα άγχος αποχωρισμού, το οποίο συνήθως ξεπερνιέται πολύ σύντομα. Υπάρχουν βέβαια και περιπτώσεις παιδιών που πιθανόν να χρειάζονται περισσότερη  βοήθεια σε ό,τι αφορά τη διαχείριση του αποχωρισμού, όπως ενθάρρυνση, υπομονή και σταθερότητα  από τους ενήλικες φροντιστές.

Από το 4ο έτος της ηλικίας του το παιχνίδι αρχίζει να γίνεται συντροφικό και το παιδί αρχίζει να μοιράζεται τα πράγματά του με άλλα παιδιά. Το παιδί θεωρεί κάθε συμπαίκτη του ως φίλο. Παράλληλα, παρατηρούνται έντονες διαφωνίες και αναμετρήσεις δυνάμεων μεταξύ των παιδιών. Είναι χρήσιμο να γνωρίζουμε ότι οι φιλίες που δημιουργούνται σ’ αυτή την ηλικία είναι συνήθως σύντομες, ασταθείς και προσωρινές. Το παιδί αλλάζει φίλους πολύ γρήγορα και χωρίς ιδιαίτερη δυσκολία.
Είναι επίσης χρήσιμο να γνωρίζουμε ότι η σύντομη διάρκεια μιας σχέσης μεταξύ δύο παιδιών καθόλου δε μειώνει τη σημαντικότητα και την ένταση της σχέσης αυτής.

Σχολική ηλικία
Μεγαλώνοντας το παιδί αρχίζει να ενδιαφέρεται όλο και περισσότερο για τους συνομήλικούς του και οι φιλικές του σχέσεις γίνονται πιο συγκεκριμένες και είναι μεγαλύτερης διάρκειας.
Στην ηλικία αυτή αρχίζει να αποκτά σημασία η έννοια του “κολλητού” ή της “κολλητής”. Το μοίρασμα αρχίζει να επεκτείνεται, πέρα από τα αντικείμενα, στις σκέψεις και στα συναισθήματα. Αρχίζει να μετρά το πώς νιώθει ο φίλος ή η φίλη. Συνακόλουθα, αρχίζει να επηρεάζεται η συμπεριφορά του με υποχωρήσεις και συμβιβασμούς.
Τα περισσότερα  παιδιά στην ηλικία μεταξύ 6 και 8 ετών παραβλέπουν τις διαφορές  φύλου στα παιχνίδια τους. Στα 8 χρόνια περίπου όμως οι επαφές τους με άτομα του αντίθετου φύλου μειώνονται. Μέχρι την ηλικία των 11 ή 12 ετών, ο διαχωρισμός των φύλων στο ομαδικό παιχνίδι κορυφώνεται.
Διάφορες μελέτες σε παιδιά αυτής της ηλικίας κατέδειξαν, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα:
  • Ο τόπος διαμονής αποτελεί βασικό στοιχείο ή ακόμη κριτήριο για την επιλογή φίλου ή φίλης.
  • Τα παιδιά είναι πιο πιθανό να δημιουργήσουν φιλικές σχέσεις με άλλα παιδιά που κατοικούν στην ίδια περιοχή, παρά με άλλα που ζουν σε πιο μακρινή απόσταση.
  • Τους δίνεται πολύ συχνά η ευκαιρία να έρθουν σε επαφή και να αλληλεπιδρούν μεταξύ τους.
  • Τα παιδιά επιλέγουν συνήθως φίλους που έχουν την ίδια με αυτά κοινωνική θέση, είναι της ίδιας ηλικίας και είναι μαζί στην ίδια τάξη.
  • Επιλέγουν ως φίλους άτομα με όμοια ατομικά χαρακτηριστικά (ηλικία, βάρος, ύψος κ.ά.), με κοινά ενδιαφέροντα και αξίες και παρόμοια προσωπικότητα.

Όσο το παιδί μεγαλώνει και τα ενδιαφέροντά του εξειδικεύονται τόσο οι φιλίες που επιλέγει γίνονται πιο σταθερές στη ζωή του.
Πρέπει όμως να σημειώσουμε παράλληλα ότι, καθώς τα παιδιά αναπτύσσονται, οι μορφές της φιλίας και οι συναφείς συμπεριφορές διαφοροποιούνται. Και τούτο γιατί σ’ αυτή την ηλικία τα ενδιαφέροντα των παιδιών αλλάζουν εύκολα και ίσως οι φίλοι που είχαν προηγούμενα επιλέξει να μην μπορούν πλέον να ικανοποιήσουν τις νέες τους ανάγκες.

Εφηβεία
Η φιλία στη φάση της εφηβείας αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Οι σχέσεις του έφηβου με την οικογένειά του αλλάζουν και οι φίλοι διαδραματίζουν πλέον ένα πρωτεύοντα  ρόλο στη διαμόρφωση της ταυτότητάς του, στην κοινωνική και στη συναισθηματική του ανάπτυξη. Μέσα από τις φιλικές του σχέσεις ο έφηβος θα μπορέσει να αναγνωρίσει τα συναισθήματά του και να κτίσει την προσωπικότητά του.

Κατά κανόνα οι έφηβοι τρέφουν έντονα συναισθήματα για τους φίλους τους, με τους οποίους προτιμούν να περνούν περισσότερο χρόνο. Μοιράζονται μαζί τους προσωπικές και οικογενειακές δυσκολίες, χαρές και λύπες. Οι μεταξύ τους συναντήσεις και συζητήσεις καλύπτονται συνήθως από μια μυστικότητα και μια απομόνωση, στοιχεία που έχουν να κάνουν με την ασφάλεια που επιζητούν, προκειμένου να κάνουν τις προσωπικές τους αποκαλύψεις.
Τα κριτήρια στη βάση των οποίων αναπτύσσεται μια φιλική σχέση μεταξύ εφήβων είναι η κατανόηση, η εμπιστοσύνη, οι παρόμοιες αντιλήψεις, η ανάγκη υποστήριξης, η σταθερότητα και η αποδοχή.

Ως γονείς διαπιστώνουμε ότι κάποιες φιλικές σχέσεις απογοητεύουν και πληγώνουν τους έφηβους της οικογένειάς μας, πλην όμως αυτό δεν πρέπει να μας φοβίζει. Το κτίσιμο και η απώλεια μιας σχέσης αποτελούν μαθήματα ζωής. Ο έφηβος διδάσκεται έμπρακτα ότι οι σχέσεις στη ζωή μας, από τη μια δεν έχουν πάντοτε την επιθυμητή έκβαση, ενώ, από την άλλη, απαιτείται σημαντική προσπάθεια και κόπος, για να κρατήσουμε μια σχέση.

Επίσης, πολλοί γονείς ανησυχούν για τους φίλους των παιδιών τους. Η φοβία αυτή σε ορισμένες περιπτώσεις συναρτάται με τη διαπίστωση ότι τα παιδιά σ’ αυτή την ηλικία νιώθουν ότι οι φίλοι τους είναι πιο σημαντικοί από τους γονείς και ότι η γνώμη των φίλων μετρά πολύ περισσότερο από τη δική τους. Συνακόλουθα, φοβούνται ότι τα παιδιά μπορεί να “παρασυρθούν” σε συμπεριφορές επικίνδυνες, αν όχι καταστροφικές.

Οδηγός για γονείς
  • Μεγάλη σημασία έχει η ποιότητα των φίλων των παιδιών μας.
  • Αναγνωρίζουμε καταρχάς την ανάγκη των εφήβων να έχουν φίλους, να ανήκουν σε παρέα.
  • Στεκόμαστε δίπλα τους και πορευόμαστε μαζί τους. Δεχόμαστε τους φίλους τους με τη διαφορετικότητά τους.
  • Τους καλούμε στο σπίτι μας, τους γνωρίζουμε, κουβεντιάζουμε μαζί τους. Αποφεύγουμε να τους κρίνουμε και πολύ περισσότερο να τους κακολογήσουμε.

ΦΙΛΗ ΜΑΝΑ – ΠΟΥ ΠΕΡΝΑΣ ΤΑ ΙΔΙΑ ΜΕ ΜΕΝΑ – ΜΟΝΟ ΕΣΥ ΜΕ ΚΑΤΑΛΑΒΑΙΝΕΙΣ

 BY SOFIAATHANASIADOU

mama_fili_themamagers.gr_

Σε είδα πρώτη φορά, πάνε 6 χρόνια, επτά η ώρα το πρωί έξω από το σχολείο, με κάτι τεράστια γαλαζοπράσινα γυαλιά ηλίου, ενώ ήταν χειμώνας. Σε είδα μέσα από τα δικά μου γυαλιά ηλίου, που τα φορούσα κάθε πρωί, ακόμα και όταν έβρεχε για να μην φαίνεται ότι κοιμάμαι όρθια. Το ίδιο κι εσύ. Κάπου εκεί πρέπει να σε αγάπησα, αλλά ακόμα δεν το ήξερα.

Μετά σε ξαναείδα να ξεροσταλιάζεις έξω από το σχολείο. Είχα έρθει δίπλα σου κρατώντας ένα κρουασάν σοκολάτα γιατί εκείνο το πρωί δεν είχα προλάβει να φτιάξω κάτι. Κοιταχτήκαμε με κατανόηση πιασμένες στα κάγκελα σαν φυλακισμένες στο ίδιο κελί και από τότε σε αγάπησα και επίσημα. Στην αρχή ήθελα να κρύψω το κρουασάν πίσω από την πλάτη μου, γιατί δεν άντεχα ακόμα ένα υποτιμητικό βλέμμα και μια ακόμα διάλεξη για τα συντηρητικά που έχει το διαολεμένο σακουλάκι. Τότε έβγαλες δειλά από την τσάντα σου ένα τσιπς και ένιωσα ότι δεν είμαι η μόνη – άχρηστη μάνα – σε αυτόν τον πλανήτη.

Από τότε γίναμε αχώριστες και μαζί μια γροθιά απέναντι στις μαμάδες που ευδοκιμούν δίπλα μας, εκείνες που τα ξέρουν όλα. Τις απόμακρες, τις επιθετικές, τις σνομπ, αυτές που σε πλησιάζουν για να δουν τι βαθμό πήρε το παιδί σου, που το σχολιάζουν πίσω από την πλάτη σου, που δεν σε θεωρούν άξια για τίποτα. Όλες αυτές με τα ανασηκωμένα φρύδια και τα τέλεια «στρωμένα» παιδιά . Δεν ένιωσες ούτε μια φορά την ανάγκη να μου αποδείξεις ότι είσαι καλύτερη μάνα από μένα, ότι τα ξέρεις όλα και ότι έχεις τη μαγική συνταγή και λύση για τα πάντα. Ήσουν αληθινή, υπέροχα ατελής και ανθρώπινη και πιο ανακουφιστικό πράγμα από αυτό δεν υπάρχει στον κόσμο, να ξέρεις.

Από τότε περάσαμε νύχτες ολόκληρες στα τηλέφωνα καπνίζοντας σαν παλαβές, να μιλάμε για τα κακομαθημένα παιδιά μας, να αναλύουμε τα ελαττώματά τους, τις φωνές τους, τις αταξίες τους, τα ξεσπάσματά τους και τους εαυτούς μας. Περάσαμε άλλες τόσες στο τραπέζι της κουζίνας να προτείνουμε λύσεις, να επιλέγουμε τιμωρίες που δεν τηρούσαμε πάντα, να παρηγορούμε ή μία την άλλη όταν για μια ακόμα φορά δεν καταφέραμε να δείξουμε πυγμή γενικώς και ειδικώς και αφού ξεφυσούσαμε, μου πέταγες κάτι για ένα επαναστατικό προϊόν ομορφιάς που ανακάλυψες πάλι και μου έφευγε εκείνος ο βράχος από το στήθος.

Πήγαμε ατελείωτες φορές μαζί στο σούπερ μάρκετ και σε μαγαζιά και καφετέριες και εστιατόρια και παραλίες μαζί με ένα τσούρμο παιδιά, και ουρλιάξαμε μαζί «άσε την κουρτίνα», «μην πειράζεις εκείνο», «όχι στα βαθιά» «έλα εδώ ΤΩΡΑ ΕΙΠΑ» κάνοντας σκόνη όλα τα παιδαγωγικά συγγράμματα . Σηκώσαμε μαζί ατίθασα παιδιά από πατώματα, γρασίδια και πλακάκια, τα απειλήσαμε μαζί «αν δεν κάνεις αυτό δεν θα έχει εκείνο» και συνεφέραμε με χαρτομάντιλα και ανέκδοτα η μία την άλλη σε δοκιμαστήρια, τουαλέτες και πεζοδρόμια από κρίσεις πανικού. Μαζέψαμε μαζί από παιδικές χαρές βρώμικα πιτσιρίκια, τρέξαμε μαζί πανικόβλητες σε γιατρούς για ένα σπασμένο δόντι, που ξανάσπασε, για μια αλλεργία στο μάτι από μία γάτα και για ένα σωρό ματωμένα γόνατα και μελανιασμένα χέρια. Μοιραστήκαμε τις αγωνίες μας για το σχολείο, για τις αρρώστιες των παιδιών μας, για το μέλλον μας και μαζί νιώσαμε πιο δυνατές αφού έτυχε να τα μεγαλώνουμε μόνες μας – ειδικά εσύ. Στηρίξαμε η μία την άλλη σε αναρίθμητα sleepover για να μπορέσουμε να πάρουμε μια μεγάλη ανάσα πριν την επόμενη βουτιά στην καθημερινότητα.
Συμβουλέψαμε μαζί τα παιδιά μας, τα μαλώσαμε μαζί, κάναμε τόσα μαζί, που ήταν φορές που δεν ξεχωρίζαμε ποιο παιδί είναι ποιανού. Ήταν όλα τα ίδια για μας. Δακρύσαμε μαζί σε σχολικές παραστάσεις, η μια τραβούσε βίντεο και η άλλη φύσαγε τη μύτη της από τη συγκίνηση και τούμπαλιν και κλάψαμε μέχρι δακρύων με τις ατάκες τους, τις γλύκες τους, και τα πειράγματά τους. Αυτό που προσπαθώ να σου πω με πολλές λέξεις, είναι ότι χάρη σε σένα δεν ένιωσα ποτέ μόνη σε αυτό το ταξίδι της μητρότητας που συχνά είναι πολύ μοναχικό.

Στη Διδώ.


https://supermomrocks.me

Ψυχικό τραύμα: μια πονεμένη πλευρά της ψυχιατρικής

psixiko-trauma


Εισαγωγή
Η επιστήμη της ψυχιατρικής, στην πορεία της,-όπως, άλλωστε, και κάθε άλλος τομέας της επιστήμης- έχει να επιδείξει αρκετές περιπτώσεις εσφαλμένων, αντιφατικών και αμφιθυμικών προσεγγίσεων απέναντι σε διάφορες μορφές κλινικών εκδηλώσεων και ψυχικών διαταραχών που, ευτυχώς, οι περισσότερες από αυτές, κάποια στιγμή, επισημάνθηκαν και αναπροσαρμόσθηκαν ώστε πολλά άτομα που υπέφεραν ψυχικά να τύχουν, τελικά, μιας ακριβέστερης διάγνωσης αλλά και αποτελεσματικότερης θεραπευτικής αντιμετώπισης.
Από τη στιγμή, όμως, που κάθε επιστήμη λειτουργεί και εξελίσσεται μέσα σε ένα συγκεκριμένο κοινωνικό και πολιτισμικό περιβάλλον και αναπόφευκτα επηρεάζεται από αυτό -όπως, βέβαια,και η ίδια το επηρεάζει-,θα πρέπει και η κοινωνία να προσαρμόζεται κάθε φορά, διευρύνοντας, με τον τρόπο αυτόν, την κατανόηση και, συχνά, την ανοχή της…
Η ιστορία του τραύματος, στην ψυχιατρική,αποτελεί αντιπροσωπευτική περίπτωση θέματος που αντικατοπτρίζει έντονες διαμάχες, λήθη, διάθεση αποσιώπησης και άρνηση. Τα παραδείγματα κλινικών ευρημάτων που αντιμετωπίστηκαν με τέτοιον τρόπο είναι αρκετά, όπως το σύνδρομο «shell-shock», μετά τον Α΄ Παγκόσμιο πόλεμο, ή τα σύνδρομα«war-sailor», που αφορούσε ναύτες πολεμικών πλοίων, και «Κz», που αφορούσε αιχμάλωτους στρατοπέδων συγκέντρωσης, μετά τον Β΄ Παγκόσμιο πόλεμο.
Ένας σημαντικός λόγος που συμβαίνει αυτό είναι, ίσως, το γεγονός ότι ένα σοβαρό τραύμα προκαλεί και αμφισβητεί την ανάγκη μας να πιστεύουμε πως ζούμε σε έναν ασφαλή κόσμο ή περιβάλλον, ιδιαίτερα όταν συμβαίνει σε χώρους όπου προσδοκούμε να νιώθουμε ασφαλείς, όπως  είναι το σπίτι, το σχολείο ή ο χώρος εργασίας μας…
Η εξέλιξη του όρου «ψυχικό τραύμα»
Η μοντέρνα θεώρηση περί ψυχικού τραύματος εξελίχθηκε από δύο διαφορετικές πηγές δεδομένων και επιστημονικών προσεγγίσεων. Η πρώτη αφορά στη Φροϋδική θεωρία περί «τραύματος»όπου ο Φρόυντ -στα τέλη του 19ου αιώνα, στην αρχική του προσέγγιση- υποστήριζε πως τα υστερικά συμπτώματα γυναικών οφείλονταν στη σεξουαλική τους κακοποίηση, η μνήμη της οποίας είχε απωθηθεί στο υποσυνείδητο.
Τα ευρήματα αυτά αντιμετωπίστηκαν με τόση καχυποψία και παγερή αδιαφορία από την ανδροκρατούμενη κοινωνία της εποχής εκείνης,μέχρι του σημείου να αναγκασθεί ο Φρόυντ, κάτω από το βάρος αυτής της σιωπηρής κοινωνικής κατακραυγής, να ανασκευάσει την αρχική του θέση και να υποστηρίξει πως τα υστερικά αυτά συμπτώματα οφείλονταν, τελικά, σε υποσυνείδητες φαντασιώσεις των γυναικών αυτών και όχι σε πραγματικά τραυματικά γεγονότα.
Περίπου δύο δεκαετίες αργότερα, το θέμα του ψυχικού τραύματος ήρθε και πάλι στην επικαιρότητα, με αφορμή τις αντιδράσεις εκατοντάδων χιλιάδων στρατιωτών από όλες  τις αντιμαχόμενες πλευρές,στη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου πολέμου. Η συνεχής ζωή,κάτω από άθλιες συνθήκες στην κόλαση των χαρακωμάτων, αγκαλιά με το θάνατο, τις συνεχείς εκρήξεις οβίδων δίπλα τους, το κροτάλισμα των πολυβόλων και τα διαμελισμένα σώματα συναδέλφων τους ήταν καταστάσεις που πολλοί δεν άντεχαν, καταρρέοντας ψυχικά και εμφανίζοντας συμπτώματα που έμοιαζαν με αυτά της υστερίας. Κάποιοι ούρλιαζαν και έκλαιγαν σπαρακτικά, το κορμί τους τραντάζονταν ανεξέλεγκτα, έτρεμαν σύγκορμοι,είχαν βλέμμα τρομοκρατημένο και σοβαρές μορφές tics, και άλλοι πάλι έχαναν τη φωνή, την ακοήή ακόμα και την όρασή τους, είχαν απώλεια μνήμης, απόλυτη απάθεια, κράμπες που μετατρέπονταν σε παραλύσεις, σοβαρούς καταναγκασμούς, παράξενες στάσεις σώματος κ.ά.
Οι στρατιώτες αυτοί μπορεί το σώμα τους να μην τραυματίστηκε από σφαίρες ή οβίδες, όμως, έκφραζε με τον πλέον δραματικό τρόπο όλη τη φρίκη του πολέμου.Η κλινική εικόνα που εμφάνιζαν -και που αρχικά θεωρήθηκε πως έχει οργανική αιτιολογία- της δόθηκαν διάφορες ονομασίες όπως «σοκ των οβίδων» ή «shellshock», τα δε συμπτώματά της θεωρήθηκαν, αρχκά, ως το αποτέλεσμα αυτοθυσίας και ηρωικής συμπεριφοράς. Η ονομασία, όμως, διαφοροποιήθηκε καθώς οι έρευνες έδειξαν πως κάποιοι δεν είχαν καν βιώσει εκρήξεις οβίδων ή δεν συμμετείχαν σε κάποια μάχη. Οι διαπιστώσεις αυτές οδήγησαν στην αναζήτηση ψυχολογικών πλέον αιτιών και ερμηνειών του φαινομένου. Η στροφή αυτή, όμως, είχε -μεταξύ άλλων- ως αποτέλεσμα τη διάγνωση να συνοδεύουν αισθήματα ντροπής καθώς θεωρήθηκε από πολλούς ως ένδειξη δειλίας -γι΄αυτό και τα άτομα αυτά αποκαλούνταν και ως «ηθικοί ανάπηροι»-αλλά και επειδή τα συμπτώματά τους ήσαν παρόμοια με αυτά της υστερίας η οποία θεωρούνταν ως αμιγώς γυναικείο ψυχικό πρόβλημα.
Τελικά, οι πιο προοδευτικοί και με μια πιο ευέλικτη και ευαίσθητη στάση ψυχίατροι, της εποχής εκείνης, θεώρησαν πως η κλινική εικόνα των ανδρών αυτών δεν οφείλονταν σε έλλειψη θάρρους και ανδρείας αλλά αποτελεί ένδειξη ύπαρξης ψυχιατρικής διαταραχής που θα πρέπει να αντιμετωπισθεί με πιο ανθρωπιστικό τρόπο, βασισμένο σε ψυχαναλυτικές αρχές, και όχι με ηλεκτροσόκ, κρύα ντους κ.τ.λ.
Η μεγάλη ανατροπή στην αντιμετώπιση αυτού του είδους φαινομένων έγινε μετά τη λήξη του πολέμου του Βιετνάμ, εξαιτίας της δραματικής εικόνας που παρουσίασαν χιλιάδες Αμερικανών στρατιωτών που πολέμησαν εκεί. Το «Σύνδρομο Μετατραυματικού Στρες» καθιερώθηκε πλέον ως επίσημη διάγνωση που αφορά στις μακροχρόνιες συνέπειες ψυχικών τραυμάτων και επηρέασε καθοριστικά τη φροντίδα των ατόμων αυτών στις Η.Π.Α. Παράλληλα, υπήρξε και μία εκρηκτική αύξηση των ερευνών, επί του θέματος, με εντυπωσιακά και πολύ ενδιαφέροντα ευρήματα, όπως -μεταξύ άλλων- πως η συχνότητα του Συνδρόμου Μετατραυματικού Στρες στον μέσο πληθυσμό είναι πολύ μεγαλύτερη (5-10%, στις Η.Π.Α.) από αυτή που πιστεύονταν έως τότε. Τα ποσοστά αυτά, σε ομάδες πληθυσμού που είναι γνωστή η έκθεσή τους σε τραυματικές καταστάσεις, είναι πολύ μεγαλύτερα και ποικίλουν ανάλογα με το είδος του τραυματικού γεγονότος.
Τι θεωρείται ως ψυχικό τραύμα;
Το ψυχικό τραύμα είναι, συνήθως, το αποτέλεσμα μιας απρόσμενης, σοκαριστικής και επώδυνης εμπειρίας που προκαλεί τόσο άγχος και έντονα συναισθήματα που δεν είναι διαχειρίσιμα από το άτομο που βιώνει μια τέτοια κατάσταση.Οι τραυματικές αυτές εμπειρίες προκύπτουν σε καταστάσεις που είτε εμπεριέχουν σοβαρή απειλή για τη ζωή ή τη σωματική ακεραιότητα του ατόμου είτε αντιπροσωπεύουν μια άμεση επαφή με βία και θάνατο. Τα συναισθήματα που πυροδοτούνται είναι ο τρόμος, η απόγνωση και η πλήρης ανημπόρια. Αυτός ο συνδυασμός συναισθημάτων οδηγεί στην κατάρρευση κάθε δυνατότητας του ατόμου να αντιδράσει και να αμυνθεί με τον οποιονδήποτε τρόπο.
Ένα ψυχικό τραύμα μπορεί να οφείλεται, πιο συγκεκριμένα, σε απειλή βίας, σε ψυχική ή σωματική κακοποίηση, σε κάποιο σοβαρό δυστύχημα, φυσική καταστροφή, εμπειρία πολέμου, τρομοκρατικής ενέργειας, ληστείας κ.ά. Συνήθως, η σωματική και ψυχική κακοποίηση παιδιών έχει ευρύτερες και σοβαρότερες συνέπειες απ΄ότι άλλου είδους εμπειρίες.
Μια επώδυνη εμπειρία αποτελεί μια δυνητική τραυματική εμπειρία στην περίπτωση που το άτομο που έχει πληγεί εμφανίζει για μεγάλο χρονικό διάστημα, μετά από την εμπειρία αυτή, σοβαρά προβλήματα. Μόνον τότε μπορούμε να μιλάμε για ψυχικό τραύμα και τραυματική εμπειρία. Οι διάφορες σωματικές και ψυχικές αντιδράσεις-όπως δυσκολίες ύπνου, άγχος, αποστασιοποίηση κ.ά.-, μετά από ένα σοβαρό γεγονός που πλήττει κάποιον, είναι απόλυτα φυσιολογικές και αναμενόμενες. Όταν, όμως, τα διάφορα ψυχοσωματικά συμπτώματα συνεχίζουν να υπάρχουν ή/και να επιδεινώνονται,και μετά από την πάροδο περίπου έξι μηνών, τότε μιλάμε για ύπαρξη ψυχικού τραύματος που χρίζει θεραπευτικής αντιμετώπισης.
psixiko-trauma-3
Οι συνέπειες ενός ψυχικού τραύματος
Η ένταση των συναισθημάτων τη στιγμή του τραυματικού γεγονότος είναι τόσο ισχυρή που η πυροδοτούμενη απειλή περί σοβαρότατου κινδύνου ή/και θανάτου ακολουθεί, συχνά, το άτομο ακόμα και πολλά χρόνια μετά την παρέλευση του κινδύνου ή της απειλής. Οι μετατραυματικές εμπειρίες δεν εμφανίζονται στον καθένα που βιώνει ένα σοβαρό τραυματικό γεγονός, και σε κάποιους -που έχουν, κατά τα άλλα, μια καλή και οργανωμένη ζωήαλλά και στήριξη από τον άμεσο περίγυρό τους- ξεπερνιούνται χωρίς ειδική αντιμετώπιση, αν και μπορεί να απαιτηθεί αρκετός χρόνος για αυτό.
Α. Το κρυμμένο τραύμα
Υπάρχουν πολλές δυνητικά τραυματικές εμπειρίες που συνδέονται από έντονα αισθήματα ντροπής και ενοχών, τόσο από την πλευρά του ίδιου του θύματος όσο και από την πλευρά του περιβάλλοντός του. Κανείς δεν αναφέρεται σε αυτές και μοιάζει σαν να μην έχουν συμβεί ποτέ. Στην κατηγορία αυτή, ανήκουν περιπτώσεις βιασμού ή ληστείας, αλλά κυρίως περιπτώσεις κακοποίησης μέσα στην ίδια την οικογένεια ή στο πλαίσιο στενών διαπροσωπικών σχέσεων.
Αποσιώπηση ή/και άρνηση του τραυματικού γεγονότος παρατηρείται συχνά και σε περιπτώσεις σχολικού εκφοβισμού (bullying) ή εκφοβισμού στο χώρο εργασίας. Αυτό οφείλεται τόσο στην ανάγκη του θύματος να ξεχάσει όσο και σε αυτή του θύτη/θυτών να αποσιωπηθεί το γεγονός. Αρκετοί θεωρούν πως, στις περιπτώσεις αυτές, επειδή δεν υπάρχει απειλή της ζωής, δεν υφίστανται οι απαραίτητες προϋποθέσεις που μπορεί να οδηγήσουν στην εμφάνιση διαταραχής μετατραυματικού στρες. Όμως, τα αυξημένα ποσοστά αυτοχειρίας που καταγράφουν τα διάφορα ερευνητικά ευρήματα,στις περιπτώσεις αυτές, συνηγορούν περί του αντιθέτου.
Β. Το σύνθετο τραύμα
Επαναλαμβανόμενες και, για μεγάλο χρονικό διάστημα, ανεμπόδιστες διαπροσωπικές τραυματικές εμπειρίες -που έχουν, δηλαδή, προκληθεί από άλλον άνθρωπο- όπως π.χ. διάφορες μορφές σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών,η έκθεση σε οικογενειακή βία, η βία με πρόθεση, μια αβέβαιης έκβασης ομηρία ορισμένων ημερών κ.ά., προκαλούν πολύ σοβαρότερες και εκτεταμένες ψυχικές βλάβες απ΄ότι μία και μοναδική τραυματική εμπειρία. Οι βλάβες αυτές δε, όπως και οι όποιες ψυχοσωματικές τους εκδηλώσεις,είναι τόσο σοβαρότερες όσο συναισθηματικά σημαντικότερη είναι η σχέση του θύματος με τον θύτη. Έτσι, λοιπόν, στις περιπτώσεις αυτές, ο φόβος, ο πανικός, η κατάθλιψη, οι εκδηλώσεις άγχους και τα διάφορα σωματικά συμπτώματα είναι πολύ σοβαρότερης μορφής απ΄ότι στις αντίστοιχου τύπου γνωστές ψυχικές διαταραχές.
Γ. Διάσχιση ή αποσύνδεση
Σε περιπτώσεις περίπλοκου τραύματος -δηλαδή πολύ σοβαρών και συσσωρευμένων ψυχικών τραυματισμών- η επιβάρυνση του ψυχισμού είναι τέτοια που οι πιο συμβατικοί ψυχικοί αμυντικοί μηχανισμοί δεν επαρκούν για να τον προστατέψουν από μια πλήρη κατάρρευση. Έτσι, λοιπόν, εκτός από τους μηχανισμούς της απώθησης, της άρνησης κ.ά., ενεργοποιείται και ο μηχανισμός της διάσχισης που δημιουργεί ένα είδος εσωτερικών«στεγανών», μια αποσύνδεση διαφόρων τμημάτων του εσωτερικού μας κόσμου ώστε να αποφευχθεί ένα γενικευμένο ντόμινο πλήρους ψυχικής κατάρρευσης.
Διάσχιση, λοιπόν, είναι η αυτόματη άμβλυνση του εσωτερικού μας κόσμου, διαμέσου της δημιουργίας «τειχών προστασίας» ή «στεγανών»μεταξύ συναισθημάτων, σκέψεων, διαφόρων ερεθισμάτων, μνημών και συμπεριφορών ώστε να μην γίνεται μια φυσιολογική διασύνδεση ανάμεσα στις προσλαμβανόμενες πληροφορίες και στις υπάρχουσες εμπειρίες. Συνέπεια αυτού είναι η γνώση -ή μια εμπειρία-να βιώνεται δίχως συναισθήματα, τα συναισθήματα δίχως γνώση, και τα διάφορα σωματικά ερεθίσματα ή οι διάφορες μορφές συμπεριφορικών επαναλήψεων να μην υποπίπτουν στην αντίληψη.
Φαινόμενα διάσχισης δημιουργούνται πολύ συχνά σε περιπτώσεις επείγουσας κρίσης αλλά ατονούν και εξαφανίζονται μετά από σύντομο χρονικό διάστημα. Όταν οι εκδηλώσεις διάσχισης εμμένουν και μετά το πέρας της επείγουσας φάσης μιας κρίσης τότε αυξάνεται κατά πολύ η πιθανότητα εμφάνισης Διαταραχής Μετατραυματικού Στρες, με τη διάσχιση να αποτελεί ένα από τα κύρια συμπτώματά της. Ενδείξεις διάσχισης αποτελούν τα κενά μνήμης, η σύγχυση ταυτότητας, η αποπροσωποποίηση (αίσθηση αποξένωσης από τον ίδιο τον εαυτό και το σώμα), η αποπραγματοποίηση (το περιβάλλον και η πραγματικότητα βιώνονται ως μη πραγματικά ή ξένα), η απώλεια της αίσθησης χώρου και χρόνου κ.ά.
Θεραπευτική αντιμετώπιση
Οι σημαντικότερες συνιστώσες της θεραπευτικής αντιμετώπισης μιας κρίσης, στην επείγουσα φάση της, που τυγχάνουν μιας ευρείας αποδοχής εξαιτίας επαρκούς επιστημονικής τεκμηρίωσης, είναι:
α) η ενίσχυση μιας αίσθησης ασφάλειας
β) η ενίσχυση μιας αίσθησης εμπιστοσύνης προς τον ίδιο τον εαυτό και στην ικανότητα της κοινωνίας να διαχειριστεί αποτελεσματικά τα προβλήματα που έχουν προκύψει
γ) η ενίσχυσημιας αίσθησης συνύπαρξης και κοινότητας με άλλους
δ) ο καθησυχασμός και
ε) η ενίσχυση μιας αίσθησης ελπίδας
Με άλλα λόγια, κατά τη διάρκεια της επείγουσας φάσης μιας κρίσης, πριμοδοτούμε και δίνουμε προτεραιότητα σε μια αίσθηση ασφάλειας και σιγουριάς, καθώς και στις ειδικές ανάγκες του ατόμου, αντί στη συναισθηματική επεξεργασία του γεγονότος, όπως γίνονταν παλαιότερα.
w
w
Επίλογος
Η συνεχώς αυξανόμενη, απροκάλυπτη και ωμή χρήση βίας σε ολόκληρο τον πλανήτη, με τους συνεχείς πολέμους, τις τυφλές τρομοκρατικές ενέργειες και τα εκατομμύρια προσφύγων -θυμάτων αυτών των πολέμων-,μαζί με τις εκατοντάδες χιλιάδες θυμάτων των εκάστοτε τεράστιων φυσικών καταστροφών (π.χ. τσουνάμι, σεισμοί κ.τ.λ.), καθιστούν ακόμα πιο επίκαιρη και επιτακτική την ανάδειξη των ψυχικών συνεπειών αυτών των καταστάσεων φρίκης και έκφρασης των πλέον σκοτεινών πλευρών της ανθρώπινης φύσης, αλλά και των απρόβλεπτων πλευρών του φυσικού μας περιβάλλοντος…
Οι συνέπειες ενός τραύματος μπορεί να είναι από παροδικές έως και μόνιμες. Όμως, η σοβαρότερη συνέπεια ενός ψυχικού τραύματος είναι,ίσως,ότι το άτομο, στην προσπάθειά του να αποφύγει το οποιοδήποτε ερέθισμα που θα μπορούσε να  του υπενθυμίσει τα όσα τραγικά βίωσε, κλείνεται στον εαυτό του,ζώντας στο περιθώριο της οποιασδήποτε εκδήλωσης κοινωνικής ζωής. Αυτό οδηγεί σταδιακά στην κατάρρευση της αίσθησης εγγύτητας και συνύπαρξης με άλλους, της αίσθησης πως ο κόσμος γύρω του είναι ασφαλής και σταθερός αλλά και της αίσθησης πως ο εαυτός του έχει μια ξεχωριστή αξία. Όλα αυτά επιτείνουνακόμα περισσότερο το αίσθημα πλήρους ανημπόριας, απελπισίαςκαι υπαρξιακής μοναξιάς του πληγέντος ή των πληγέντων.
Για το λόγο αυτό, η ύπαρξη ενός κοινωνικού δικτύου που να διασφαλίζει μία μίνιμουμ σταθερότητα ζωής στον πληγέντα ή στους πληγέντες μπορεί να μειώσει αισθητά τις συνέπειες ενός ψυχικού τραύματος. Όμως, μία κοινωνία ευαίσθητη προϋποθέτει την ύπαρξη πολιτικά και ανθρωπιστικά ευαίσθητων πολιτών που να εμπνέουν και να οδηγούν τα πράγματα προς την κατεύθυνση μιας ιδεολογίας αλληλεγγύης χωρίς σύνορα…
Σάββας Ν. Σαλπιστής, Ph.D., Κλινικός Ψυχολόγος – Ψυχοθεραπευτής
Κλινικός Ψυχολόγος Πανεπιστημίου Στοκχόλμης
Διπλωματούχος Ψυχοθεραπευτής
Βασιλικού Ιατροχειρουργικού Ινστιτούτου Karolinska Στοκχόλμης

Παρασκευή, 26 Αυγούστου 2016

Από σένα θέλω να είσαι απλά ο άνθρωπος μου. Μπορείς;

wir.skyrock.net
Της Στεύης Τσούτση.
Είσαι ο άνθρωπος μου, ξέρεις.
Μου πήρε καιρό μέχρι να το συνειδητοποιήσω, αλλά τελικά το κατάλαβα.
Δεν ξέρω πως προέκυψε. Δεν το προγραμμάτισα, δεν το ζήτησα, δεν το κυνήγησα.
Και βαθιά μέσα μου πιστεύω πως αν το είχα κυνηγήσει δε θα είχε γίνει ποτέ.
Είναι κι αυτό σαν όλα τα άλλα στη ζωή, που μπορεί να τα κυνηγάς χρόνια κι εκείνα σαν το νερό να γλιστρούν από τα χέρια σου. Να στέκονται μετά απέναντι σου και να γελούν ειρωνικά. Να σου πετούν στα μούτρα πως ό,τι κι αν θέλεις, αν δεν είναι η ώρα του, δε θα γίνει.
Και πλέον το πιστεύω.
Το ζω.
Αν με ρωτήσεις πως ξεκινήσαμε εμείς οι δύο θα σου απαντήσω πως δεν έχω ιδέα. Δεν ήταν ο κεραυνοβόλος ο έρωτας που σου δημιουργεί πεταλούδες στο στομάχι. Καμία σχέση με όλα αυτά που διαβάζαμε στα παραμύθια και λατρεύαμε στις ρομαντικές ταινίες.
Όχι.
Μπορώ με απαρασάλευτη βεβαιότητα να σου πω ότι ήταν απλά έλξη. Έρωτας έγινε στην πορεία. Κι αν με ρωτήσεις, εμένα, που μεγάλωσα με τις ρομαντικές ηρωίδες των βιβλίων, θα σου πω πως τελικά έτσι το προτιμώ.
Με φοβίζει λιγότερο από τα άλλα… Εκείνα τα απόλυτα που αποδείχτηκαν φούσκες. Που γιγαντώθηκαν αμέσως και γκρεμοτσακίστηκαν πολύ γρήγορα.
Μου δημιουργείς ασφάλεια. Σε εμπιστεύομαι, πως το λένε. Δε θα πεις πολλά αλλά θα δείξεις. Κι εγώ έμαθα να τα περιμένω. Να μη μιζεριάζω για τη συχνή απουσία τους, αλλά να γλεντώ την εμφάνιση τους.
Γιατί με έμαθες πως η αξία στον έρωτα δεν είναι στο υπερβολικό μα στο αυθεντικό, το αυθόρμητο, το πηγαίο.
Δεν υπάρχουν ημερολόγια στον έρωτα.
Που θα καθορίσουν πότε θα πεις, θα κάνεις, θα νιώσεις.
Αν γουστάρεις κάνεις έρωτα από το πρώτο ραντεβού, χωρίς να σε θεωρήσει κανείς “εύκολο”.
Ή καθυστερείς να κάνεις, χωρίς κανείς να σε χαρακτηρίσει ξενέρωτο.
Όπως νιώθεις.
Κι εγώ νιώθω καλά. Μετά από πολύ πολύ καιρό, νιώθω καλά. Και το δείχνω. Το δείχνω πεντακάθαρα σε εκείνους που έμαθαν, που ξέρουν να με διαβάζουν.
Μα πάνω από όλα νιώθω ήρεμη.
Ήρεμη που υπάρχεις. Που ξέρω πως αν ποτέ θελήσω κάτι, από το να πω τα ζόρια μου, μέχρι να μοιραστώ κάτι παρανοϊκό που ήρθε στο κεφάλι μου άγριο χάραμα, θα είσαι εκεί.
Για μένα…
Ο άνθρωπος μου…
Όχι το θύμα μου, ο υπηρέτης μου, ο άνθρωπος για όλες τις δουλειές. Γιατί αυτό πολύ εύκολα μπερδεύεται.
Δεν έψαχνα ποτέ θύμα. Δεν έχω ηγετικά ένστικτα, ποτέ δεν είχα.
Συνοδοιπόρο έψαχνα. Και κάποιον που να του μιλά η καρδιά μου χωρίς εγώ να έχω προλάβει να αρθρώσω λέξη.
Κι αν αυτό σου φαίνεται βγαλμένο από ρομαντικό μυθιστόρημα, κάνεις λάθος. Δεν έχεις ιδέα τι αγάπες και λουλούδια κυνηγούσα στο παρελθόν. Τι αναστεναγμούς απηύθυνα στο φεγγάρι, τι αστέρια, τι μουσικές.
Ξέρνα βατράχους, μάγκα μου, άδικο δε θα έχεις.
Μεταξύ μας, έχεις και λίγο δίκιο. Πολύ ροζ βρε παιδί μου. Πολύ κουφέτο…
Τώρα δε με νοιάζει τίποτα. Έφαγα γερά χαστούκια για να μάθω πως η ομορφιά δεν είναι στο ροζ. Μήτε στο φλογάτο κόκκινο. Δεν είναι στο χρώμα, δεν είναι στο περιτύλιγμα. Αλλά στο μέσα….Εκεί είναι η ουσία…
Γι’αυτό μην κάθεσαι δίπλα μου. Κάτσε όπου γουστάρεις, όσο μακριά κι αν είναι. Κι όποτε σου τη βαρέσει σήκω και σκάσε μου ένα φιλί. Έτσι από το πουθενά. Θα το εκτιμήσω περισσότερο από το να ήσουν κολλητά και ταυτόχρονα χιλιόμετρα μακριά μου.
Κι αγάπα με. Μείνε δίπλα μου όπως σου αρέσει και παρέμεινε ο άνθρωπος μου.Γιατί πάνω από καψούρες, ντέρτια και καημούς, αβάσταχτα καρδιοχτύπια και πάσης φύσεως πεταλούδες, αυτό μου έμαθες να εκτιμώ. Το ότι πάνω από όλα, αυτός που μοιράζεσαι την καρδιά σου πρέπει να μπορεί να γίνει ο άνθρωπος σου. Λιτά κι απόλυτα…
Όλα τα άλλα τα βρίσκεις και στο περίπτερο…

Αν ήταν έρωτας θα ήταν εδώ

fbd785305f0
Σχέσεις, έρωτες, καψούρες, αγάπες και λουλούδια. Κάπου μάλλον χάσαμε το νόημα κι όλοι νομίζουν ότι για να είναι ευτυχισμένοι πρέπει να είναι με κάποιον. Δύσκολα συναντάς άνθρωπο που θα σου πει ότι είναι καλά και μόνος του, ότι είναι ελεύθερος από επιλογή και θα το εννοεί. Και μέσα σ’ αυτό τo πανδαιμόνιο της μανιώδους αναζήτησης ενός συντρόφου, όχι απλά έχουμε χάσει το νόημα που είπα, τ’ αβγά και τα πασχάλια, έχουμε χάσει και βαφτίζουμε «μεγάλο έρωτα» όποιον να ‘ναι.
Μεγάλος έρωτας δεν ήταν το νταραβέρι ενός μήνα. Μεγάλος έρωτας δεν ήταν εσύ εδώ κι ο άλλος σ’ άλλη ήπειρο. Μεγάλος έρωτας δεν ήταν μια σχέση που ξεφτιλίστηκε αφού χωρίσατε δέκα φορές. Μεγάλος έρωτας δεν ήταν που ήσασταν συνέχεια μαζί μόνο και μόνο επειδή ο ένας δεν εμπιστευόταν τον άλλον. Μεγάλος έρωτας δεν ήταν τα εκατό τηλεφωνήματα την ημέρα για λόγους ελέγχου, ούτε ο άνθρωπος δεκανίκι που έβαλες στη ζωή σου για να ξεχάσεις κάποιον άλλον ή για να μην είσαι μόνος.
Και μου λες ότι ζήσατε μια έντονη σχέση, με πάθος, με τρέλα, με τα όλα της τέλος πάντων. Και σου λέω «δεκτό» και μπράβο σας. Και μετά μου λες ότι στα καλά καθούμενα, με μια χαζή αφορμή, τα διέλυσε όλα. Και πάνε τα όνειρα για μια ευτυχή κατάληξη. Και είσαι στα πρόθυρα της τρέλας αφού λες δε γίνεται τέτοιος έρωτας να χάθηκε. Τότε θα σου πω ότι μεγάλος έρωτας μπορεί να ήταν, αλλά μόνο για εσένα. Το αμοιβαίο ήταν μάλλον στο μυαλό σου. Το ότι ζήσατε μια όμορφη σχέση δε σημαίνει ότι ήταν το άλλο σου μισό. Γιατί αν ήταν όντως θα ήσασταν ακόμα μαζί.
Πολλές φορές, όταν έχουμε κάτι μεγάλη ανάγκη, το μυαλό μπερδεύεται και νομίζει ότι το ζει. Κοινώς, το επινοεί. Το μυαλό έχει τόσο μεγάλη δύναμη κι αυτό είναι που κάνει τη μεγαλύτερη ζημιά. Δε λένε ότι όλα είναι στο μυαλό; Κυριολεκτικά όλα. Κι όσο πιο γρήγορα το καταλάβεις, τόσο το καλύτερo για εσένα. Έτσι, μπορεί να ‘χεις μια χλιαρή σχέση κι εσύ να νομίζεις ότι ζεις τον έρωτα του παραμυθιού. Ξέρεις όμως. Όλα τα παραμύθια έχουν ένα τέλος κι όταν το βιβλίο κλείσει μένεις να κοιτάς το οπισθόφυλλο ενώ απορείς πού στο καλό χάθηκε ο πρωταγωνιστής. Σταμάτα να ερωτεύεσαι τα σενάρια και τα εν δυνάμει και κοίταξε τ’ απτά κ τ’ αληθινά.
Πού θα πάει; Θα έρθει η στιγμή που θα συνειδητοποιήσεις ότι αυτό που έτρωγες τόσο καιρό ήταν μάλλον χυλόπιτα, ξέρνα τις πεταλούδες σου και χώνεψε, ότι μεθούσες μ’ ένα κοκτέιλ σεναρίων για ένα ανυπόστατο παραμυθένιο ζευγάρι και ξεσούρωσε! Ξύπνα από τον ύπνο το βαθύ, όχι απ’ το φιλί του πρίγκιπα, αλλά από το χαστούκι του. Με στομάχι χάλια, μυαλό στα χαμένα, καρδιά κομμάτια και ζαλισμένος από τα χτυπήματα. Καλώς ήρθες πάλι στην πραγματικότητα!
Κάτσε εσύ κι αναρωτήσου που εξαφανίστηκε ο Κωστάκης ή η Αννούλα που έκαναν σαν παλαβοί για να σε δουν έστω για πέντε λεπτά κάθε μέρα. Όσο εσύ αναλύεις, ο Κωστάκης και η Αννούλα περνούν και μόνοι τους καλά ή με άλλους κι εσένα σ’ έχουν, στην καλύτερη, μια όμορφη ανάμνηση.
Ο έρωτας πρέπει να είναι αμοιβαίος. Να καταλαβαίνεστε μ’ ένα βλέμμα. Να υπάρχει εμπιστοσύνη και ειλικρίνεια. Να μη νιώθεις ότι εσύ επιδιώκεις περισσότερο το να είσαι με τον άλλον. Να μην υπάρχουν αφορμές να βγάζεις του κόσμου τις ανασφάλειες. Να κλαις μόνο από χαρά. Ειδάλλως, στα κομμάτια να πάει.
Σ’ όλες τις σχέσεις ο ένας νιώθει κάτι περισσότερο. Αλλά όχι εσύ να είσαι διατεθειμένος να πας μέχρι την άκρη του κόσμου αν στο ζητήσει κι ο άλλος να μην πηγαίνει ούτε μέχρι το γωνιακό περίπτερο για ‘σένα.
Δεν ξέρω αν θα έχεις ποτέ την τύχη να συναντήσεις τον μεγάλο έρωτα της ζωής σου, πάντως όσο κάθεσαι και κλαίγεσαι για τους προηγούμενους να ‘σαι βέβαιος ότι δε θα τον βρεις.
Γράφει η Στέλλα Φρασιόλα