Τα φτερά του δασκάλου.…

“Οι μαθητές γεννιούνται με φτερά και οι δάσκαλοι τους μαθαίνουν να πετάνε” είχα διαβάσει κάπου. Μου άρεσε και σκέφτηκα ότι υπήρχε δίκιο σε αυτή τη φράση.  Δηλαδή οι δάσκαλοι μαθαίνουν τους μαθητές να ονειρεύονται, να σχεδιάζουν να βάζουν στόχους και να πετούν. Αλλά και οι μαθητές λειτουργούν αντίστροφα.
Με την σκέψη τους που δεν μπαίνει σε φίλτρα και σε καλούπια, μας παρασύρουν σε άλλες σκέψεις και άλλους δρόμους. Μας βάζουν προκλήσεις και εμείς ακολουθούμε αυτές τις προκλήσεις. Αλλά και εμείς τους μαθαίνουμε τους μηχανισμούς της σκέψεις, το τρόπο να συνδυάζουν τις γνώσεις, να αναλύουν τα δεδομένα και να βρίσκουν απαντήσεις. Γιατί αυτό τους μαθαίνουμε. Δεν τους μαθαίνουμε μαθήματα, ημερομηνίες, τύπους… τους μαθαίνουμε να οργανώνουν τη σκέψη τους, να αξιολογούν κάθε νέα γνώση και πάνω σε αυτή να χτίζουν την επόμενη. Έτσι να μπορούν να βλέπουν πιο μακριά.

Το ξέρω ότι σε πρώτη φάση δεν φαίνεται. Αλλά έτσι είναι.
Όμως ένα πρόβλημα που έχει ανακύψει τώρα τελευταία είναι τα “φτερά του δάσκαλου” . Τα έχουν ψαλιδίσει. Δεν τα έχουν κόψει εντελώς αλλά σίγουρα δεν τον αφήνουν να πετάξει.

Θυμάμαι την ευκολία με την οποία, μπορούσα να ονειρευτώ με τους μαθητές μου ένα πρόγραμμα και να πετάξουμε μαζί για να το πραγματοποιήσουμε. Το 1999 με αφορμή την τεχνολογία επικοινωνιών φτιάξαμε ένα σταθμό ραδιοφωνικό… αλλά ήμασταν πολύ μπροστά και έκλεισε πριν καλά καλά ανοίξει. Ήταν μια πλήρης εταιρεία, με υπεύθυνους προγράμματος, τεχνικούς, παραγωγούς μουσικής, διαφημιστές… όλη η τάξη είχε ρόλους. Και όλο το πρόγραμμα είχε προοπτική ανάπτυξης για τις επόμενες γενιές αλλά ποτέ δεν πέρασε την πρώτη χρονιά.

Σε άλλη χρονιά στήσαμε ένα πρόγραμμα για το νερό με 85 παιδιά. Όλοι οι μαθητές εργάστηκαν και έδωσαν εργασίες που έπιανε το νερό σε όλες τις πτυχές του. Ένα τεράστιο πρόγραμμα που έδωσε εντυπωσιακά αποτελέσματα.

Σε επόμενη φάση, ξεσηκώσαμε μια τάξη και ανακαλύψαμε τη Σικελία. Τώρα τα πράγματα έχουν αλλάξει. Ο Γιώργος για να κάνει τη θεατρική του παράσταση που του ζητάνε κάθε χρόνο τα παιδιά, πάνε από σπίτι σε σπίτι ψάχνοντας να κάνουνε πρόβες. Η Μαρία δεν μπορεί να βρει τον τρόπο να πάει τους μαθητές της στο Πανεπιστήμιο, να δουν τα εργαστήρια από κοντά. Ο Γιάννης δεν μπορεί να δουλέψει γιατί μπήκαν στο σχολείο και το κλέψανε αφού δεν το φύλαγε κανείς και  πήραν υπολογιστές και τώρα δεν έχουν λεφτά να πάρουν άλλο.

Πόσα τέτοια μπορώ να σκεφτώ. Συναδέλφους να μεταφέρουν με το κουτάκι τα αντιδραστήρια στο σχολείο τους την προηγούμενη για να δείξουν το πείραμα στους μαθητές τους και μετά να τα επιστρέψουν για άλλα σχολείο.

Πως μπορεί κάποιος να ονειρευτεί με αυτό το τρόπο. Και τι όνειρα να κάνει. Πώς μπορεί να παρασύρει ένας δάσκαλος τους μαθητές του σε νέους δρόμους σκέψης και γνώσεις, όταν το μόνο που μπορεί να κάνει είναι να πει το μάθημά του.  Μερικές φορές αυτό φτάνει… αλλά ποιο είναι το κέρδος.

Μπαλώματα. Σήμερα ένα μεγάλο μέρος της παιδείας στηρίζεται σε εκείνους τους εκπαιδευτικούς που δεν το βάζουν κάτω. Που ακόμα και με κομμένα τα φτερά, με όλες τις περικοπές σε όλα, με όλες τις οφειλές που ποτέ δεν ήξερες ότι είχες αλλά έμαθες ότι χρωστάς, επιμένουν να πετάνε. Να παίρνουν τους μαθητές τους σε νέα ταξίδια. Και ευτυχώς είναι πολλοί. Οι μεγάλοι στις διοικητικές θέσεις έχουν ξεχάσει πως είναι η τάξη… πως είναι εκείνο το βλέμμα του παιδιού που περιμένει το παραπάνω, που δεν μένει στο βιβλίο αλλά θέλει να δει και κάτι άλλο. Αυτά τα έχουν ξεχάσει. Ξέρουν το αναλυτικό πρόγραμμα και τις σελίδες που πρέπει να διδάξεις, ξέρουν τα χρήματα που έχουν το ταμείο και όταν τολμήσεις να σχεδιάσεις μια δραστηριότητα σου πετάνε το “μπαλάκι” των εξόδων ή το πετάνε στους μαθητές.  Θέλουν να κάνεις τη δουλειά αλλά δεν σου παρέχουν υπολογιστές ή άλλα μέσα. Θέλουν οι μαθητές να μάθουν να διαβάζουν σε βιβλιοθήκες αλλά τις βιβλιοθήκες τις κλείνουν.

Τα φτερά των δασκάλων είναι ψαλιδισμένα. Αλλά δεν πρέπει να αφήσουμε να ψαλιδίσουν τη σκέψη μας. Οι ιδέες, η ευρηματικότητα, ο τρόπος να παρασύρουμε τους μαθητές μας είναι δικές μας… κανένας προϋπολογισμός, κανένα αναλυτικό πρόγραμμα, καμία μείωση μισθού δεν μπορεί να τα περιορίσει.

Έτσι ξεκινώντας από την αρχική φράση, θα έλεγα : Οι δάσκαλοι έχουν φτερά, και οι μαθητές τους θέλουν να τα χρησιμοποιήσουν.

Μανώλης Αλισαβάκης από το blog Βδέλλα  
 alisavakis.gr

http://fresh-education.blogspot.gr/

Η ανατομία της παιδικής επιθετικότητας

Ο Νίκος Σιδέρης μιλά για την «Τέχνη του γονιού» την οποία επισημαίνει ότι έχουν χάσει οι ενήλικες στις σύγχρονες δυτικές κοινωνίες και τονίζει ότι το παιδί, για να μεγαλώσει σωστά, χρειάζεται μια «έντεχνη αγάπη». Διαπιστώνει ότι η απουσία της «έντεχνης αγάπης» προκαλεί μια κατάσταση «ψυχικής ορφάνιας» η οποία ευθύνεται σε μεγάλο βαθμό για την εκδήλωση βίαιης και επιθετικής συμπεριφοράς στα παιδιά και στους εφήβους.

Σε μια εποχή που οι ανθρώπινες σχέσεις έχουν δεχτεί άφθονες αλλαγές σε σχέση με το παρελθόν και οι παραδοσιακοί ρόλοι αμφισβητούνται, ο ίδιος εστιάζει στον πιο ισχυρό αλλά και πιο ευάλωτο ανθρώπινο δεσμό: τον δεσμό των παιδιών με τους γονείς και το αντίστροφο. Οι απόψεις του, πραγματικά καινοτόμες, δεν χαϊδεύουν τα αφτιά των αναγνωστών του, μπορούν όμως να τους βοηθήσουν να συνειδητοποιήσουν κάποιες λανθασμένες συμπεριφορές και να τις αλλάξουν. Ο σύγχρονος άνθρωπος πρέπει να διδαχθεί από μικρός το προφανές ότι «Δεν παίζεις μόνο εσύ. Υπάρχουν κι άλλοι» για να μπορέσει μεγαλώνοντας να διεκδικήσει την ωριμότητα και την ευτυχία…

-Πού οφείλεται η παιδική βία και η επιθετική συμπεριφορά των εφήβων στις δυτικές κοινωνίες κατά τη γνώμη σας;
Υπάρχουν κάποιοι κοινοί μηχανισμοί που ευνοούν και κάνουν πιο πιθανή την εκδήλωση επιθετικής και βίαιης συμπεριφοράς στα παιδιά και στου εφήβους. Οι βασικοί αυτοί μηχανισμοί είναι καταρχήν αυτό που θα λέγαμε ο καταναλωτικός ναρκισσισμός, που είναι η κυρίαρχη κουλτούρα της εποχής και η κυρίαρχη νοοτροπία των ανθρώπων. Ο ναρκισσισμός υποδηλώνει έναν άνθρωπο που δυσκολεύεται να φανταστεί μια άλλη οπτική γωνία έξω από τη δική του, έναν άλλο τρόπο σκέψης, εκτός από το δικό του, έναν άλλο τρόπο να γίνονται σωστά τα πράγματα που να μην είναι ο δικός του. Δηλαδή έναν άνθρωπο που θεωρεί ότι αυτός ξέρει, οι άλλοι δεν ξέρουν. Αυτός έχει το καλό γούστο, οι άλλοι δεν το έχουν. Αυτός έχει δικαιώματα, οι άλλοι μόνο αν συμφωνούν με τα δικά του. Δηλαδή ένας άνθρωπος που βασίζεται στη λογική «Ευτυχώς που υπάρχω εγώ, Δυστυχώς που υπάρχουν και οι άλλοι».

-Ποιες οι συνέπειες αυτού του εγωκεντρισμού;
Αυτό σημαίνει ότι «Εγώ είμαι ο σωστός και ο άλλος είναι ένα ισόβιο φάουλ» Αυτή η κουλτούρα είναι τρομερή, γιατί βάζει μία σχέση βίας, άρνησης, ακύρωσης, περικοπής ακρωτηριασμού της οντότητας του άλλου, ο οποίος νοείται μόνο σαν εξάρτημα στον δικό του μηχανισμό ή σαν ένα στοιχείο διακοσμητικό. Αυτό το στοιχείο της κουλτούρας του ναρκισσισμού που κυριαρχεί στη δυτική κοινωνία από τη δεκαετία του ’60 και πέρα , είναι ο πρώτος και φοβερότερος πυλώνας για τη βία γενικά και για την παιδική βία και επιθετικότητα ειδικότερα, δεδομένου ότι στην μορφή του, αυτός ο ναρκισσισμός είναι κατά βάση εφηβοκεντρικός.

-O ναρκισσισμός είναι χαρακτηριστικό των εφήβων;
Όχι μόνο των εφήβων. Στην εποχή μας υπάρχει μία λαγνεία γύρω από την νεότητα, που κρύβει έναν ασύλληπτο τρόμο μπροστά στην αρνητικότητα. Που σημαίνει τη φθορά του σώματος, όσα φέρνει ο χρόνος, τους αναγκαίους αποχαιρετισμούς κάποιων ονείρων, που δεν πραγματοποιήθηκαν όχι απαραίτητα επειδή ήταν λάθος, Στην εφηβεία, όλα αυτά είναι κάπως μακριά. Οι έφηβοι όπως μεγαλώνουν σήμερα, δεν καλούνται να γνωρίσουν την αλήθεια των ανθρώπων και των πραγμάτων, αλλά να ζουν μέσα σε μια φαντασία που γίνεται η πρότυπη φαντασία για όλους τους υπόλοιπους. Αυτή η άρνηση του χρόνου και του περάσματος από την ανεύθυνη απόλαυση της εφηβείας, στην υπεύθυνη διεκδίκηση των απολαύσεων και νοημάτων της ενήλικης ζωής, δεν υποστηρίζεται από την κουλτούρα. Αυτή η νεοκεντρικότητα και εφηβοκεντρικότητα, χώνει όλο και πιο βαθιά τους εφήβους, στην αυταπάτη ότι είναι κάτι το μοναδικό, σπουδαίο και ανεπανάληπτο.. Έτσι κάνουν λάθος δύο φορές. Μία ως έφηβοι και μία ως ενήλικες.

-Ο καταναλωτισμός με ποιο τρόπο επιδρά;

Το βίωμα του ναρκισσισμού γίνεται ακόμη πιο βίαιο ακριβώς επειδή η κύρια μορφή εκδήλωσής του είναι καταναλωτική. Δηλαδή να συσσωρεύεις εντυπώσεις, πράγματα και πληροφορίες. Η πεμπτουσία της ζωής σήμερα είναι να συσσωρεύεις. Υπάρχει μια βιαιότητα στη διεκδίκηση πραγμάτων και προνομιακών θέσεων για πρόσβαση σε εντυπώσεις και πληροφορίες. Κοιτάξτε όλη τη μανία που υπάρχει στο να είσαι ‘in”. . Λες και το ζητούμενο είναι να είσαι “in” και όχι να είσαι ο εαυτός σου! Που αυτό είναι το ουσιώδες. Όλο αυτό φέρνει μια βιαιότητα απέναντι στον εαυτό μας, που τον κακοποιούμε προκειμένου να είμαστε κάπως και επίσης ο καθένας ζει με τη διαρκή αγωνία ότι ο άλλος θα φάει αυτό που θέλεις να φας εσύ. Αυτοί είναι αρχέγονοι τρόμοι. Επομένως ο καταναλωτισμός που στηρίζεται στη φαντασίωση ότι «ο άλλος τρώει» και «ο άλλος θα με φάει» σε κάνει και σένα λύκο για να φας τον άλλον. Αυτά είναι βαθύτεροι λόγοι που οδηγούν όλους τους ανθρώπους στη βία και την επιθετικότητα και περισσότερο τους εφήβους για τους λόγους που ανάφερα.

-Ο καταναλωτικός ναρκισσισμός είναι ο μοναδικός λόγος για τη βίαιη συμπεριφορά των νέων;
Υπάρχει και ένας άλλος παράγοντας που εγώ τον χαρακτηρίζω «ψυχική ορφάνια» Το ότι η γενιά των μεγάλων έχει χάσει σε μεγάλο βαθμό την τέχνη του να είναι γονείς. Αυτό δημιουργεί παιδιά που στην ουσία είναι ψυχικά ορφανά. Αυτό ισχύει σε μεγάλο βαθμό στη Δύση. Στην Ιαπωνία για παράδειγμα, παρά το γεγονός ότι είναι μια εξαιρετικά προχωρημένη καπιταλιστική κοινωνία, με εξαιρετικά καταναλωτική συνείδηση, έχουν γίνει πολιτισμικές επιλογές τέτοιου είδους που δεν έχει υπάρξει αυτό το χάσμα των γενεών. Υπάρχει μια συνέχεια στις γενεές. Αντίθετα στη Δύση τα παιδιά μεγαλώνουν έχοντας μεν υλικούς, θεσμικούς γονείς, αλλά δεν έχουν τροφή για την ψυχή τους. Και πάνω από όλα δεν έχουν αγάπη και κανόνες. Αυτά που κάθε γονιός οφείλει να δώσει στο παιδί του.

–Οι περισσότεροι πιστεύουμε ότι η αγάπη δεν συμβαδίζει με τους κανόνες. Πως το σχολιάζετε;

Το παιδί δεν μπορείς να το αγαπάς με τον ίδιο τρόπο που αγαπάς τον γείτονα ή τον σύντροφό σου. Το παιδί χρειάζεται μια έντεχνη αγάπη. Η αγάπη που χρειάζεται το παιδί είναι μια τέχνη με τρία συστατικά: Παρουσία, Αποδοχή και Άφοβη Καθοδήγηση του παιδιού. .Αν ο γονιός δεν καθοδηγήσει το παιδί του χωρίς να φοβάται, το παιδί θα μάθει την αλήθεια της ζωής από κακούς δασκάλους και σπάζοντας και τα μούτρα του και επίσης θα αισθάνεται ένα πλάσμα ριγμένο στον κόσμο, σαν ορφανό.

-Έχουν ηθική τα παιδιά;
Το παιδί δεν γεννιέται με την αίσθηση της ευθύνης αλλά πολύ γρήγορα μπορεί να την αποκτήσει, γιατί το παιδί είναι εξοπλισμένο να γίνει ένα αυτόνομο πλάσμα, ένα πλάσμα που επιθυμεί για λογαριασμό του, αλλά και ένα πλάσμα που είναι εν δυνάμει ηθικό. Δηλαδή μπορεί να διδαχτεί μια ηθική στάση απέναντι στους άλλους ανθρώπους. Αυτό σημαίνει να νοιώθει και τον άλλον άνθρωπο, να τον λογαριάζει και το δεύτερο να παίζει με κανόνες. Όχι μόνο μηχανικά και από φόβο, αλλά και επειδή αισθάνεσαι από μέσα σου ότι αυτό είναι το σωστό. Αυτό πρέπει να καλλιεργηθεί. Αν ένα παιδί μεγαλώσει με την ψευδαίσθηση ότι οι άλλοι δεν έχουν αξία και ότι δεν πρέπει να παίζεις με κανόνες, θα επωφεληθεί από αυτό, προς μεγάλη ζημιά δική του αλλά και των άλλων, γιατί καλλιεργείται ένας νάρκισσος, που θα κάνει κακό στους άλλους και στον εαυτό του. ένα παιδί μπορεί να ευχαριστηθεί το παιχνίδι του παίζοντας με κανόνες και λαβαίνοντας υπόψη ότι και οι άλλοι περνούν καλά. Δηλαδή πρέπει να του μάθουμε ότι «Δεν παίζεις μόνο εσύ, υπάρχουν κι άλλοι» διαφορετικά το παιδί θα μείνει να παίζει μοναχό του.

-Η ελληνική οικογένεια αντιστέκεται στη διάλυση;

Η ελληνική κοινωνία είναι πολύ παράξενη ιστορία από αρχαιοτάτων χρόνων. Βασίζεται στην ιδέα ότι υπάρχουν «οι δικοί μου « και «οι άλλοι». Για τους δικούς μου γίνομαι θυσία και υπάρχω μέσα από τα μάτια τους. Οι άλλοι είναι αντικείμενα χειρισμών. Αυτή είναι η θεμελιώδης δομή της ελληνικής κοινωνίας και νοοτροπίας από αρχαιοτάτων χρόνων. Αυτό το βλέπουμε και στην πολιτική ζωή με μορφή καρικατούρας. Για τους δικούς μας όλες οι μηχανές και οι διευθετήσεις επιτρέπονται και μάλιστα χωρίς κανένα ηθικό ενδοιασμό. Λένε «είναι ο δικός μας άνθρωπος»! και το περίφημο επιχείρημα «οι άλλοι δεν κλέβανε»; Η ελληνική οικογένεια έχει ισχυρότατα ερείσματα και κοινωνιολογικά και ψυχικά. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν έχει υποστεί αβαρίες. Το να λειτουργείς μέσα από το πρίσμα του «Εμείς» έχει υπέρ, ότι ποτέ δεν νοιώθεις πως θα βρεθείς στο πουθενά, έχει και κατά, ότι δεν είσαι ποτέ μόνο «Εγώ» Είσαι «Εγω-μεις»!

-Η προσφυγή σε ψυχολόγο μπορεί να βοηθήσει το παιδί;
Η δική μου εμπειρία με έχει διδάξει ότι 9 φορές στις 10 δεν χρειάζεται παρέμβαση ειδικού. Ιδίως αν το πρόβλημα εμφανίζεται σε επίπεδο παιδιού. Δηλαδή το 1 στα 10 παιδιά μπορεί να παρουσιάζει πραγματικό πρόβλημα που χρήζει παρέμβασης ειδικού. Τα υπόλοιπα είναι θέμα ανατροφής και παιδαγωγικής του παιδιού. Συνεπώς ο ψυχολόγος είναι απαραίτηττος μία φορές στις δέκα. Επιπλέον, ο ψυχολόγος αν είναι έντιμος και επαρκής στη δουλειά του, θα καθοδηγήσει κυρίως τους γονείς , πώς να σταθούν στο παιδί τους , όχι μέσα από θεραπεία, αλλά μέσα από παιδαγωγική. Και κυρίως να τους βοηθήσει να κατανοήσουν, να μην έχουν την αυταπάτη ότι αυτοί είναι εντάξει και ότι το παιδί έχει πρόβλημα. Αυτό συμβαίνει σπάνια. Το παιδί κατά κανόνα εκδηλώνει μεγεθυσμένο το πρόβλημα του γονεϊκού ζευγαριού. Ένας έντιμος και επαρκής επαγγελματίας σε αυτή τη συχνότητα θα κατευθύνει τους γονείς. Γενικά είμαι αντίθετος με τη ψυχολογιοποίηση της παιδικής ηλικίας και σε επίπεδο κουλτούρας, το θεωρώ σχεδόν ανήθικο. Δεν είναι καθόλου σωστό να μετατρέπει κανείς τα προβλήματα της ανθρώπινης σχέσης σε ψυχολογικό πρόβλημα. Αυτό αποδιοργανώνει και τον πολιτισμό και την κουλτούρα και τη κοινωνία.

-Η οικονομική κρίση και τα κοινωνικά προβλήματα αυξάνουν την επιθετικότητα των παιδιών όταν γίνονται έφηβοι;

Πιστεύω ότι αυτά είναι παραπλανητικές αλήθειες. Οικονομικές κρίσεις έχει ζήσει ο καπιταλιστικός κόσμος αλλεπάλληλες ανά δεκαετία, δεκαπενταετία με τρόπο πολύ πιο δραματικό. Δεν υπήρχε αυτή νομιμοποίηση και η παραίτηση μπροστά στην εκδήλωση της έλλειψης πολιτισμού, σεβασμού και στην επιθετικότητα των εφήβων. Ούτε καν οι έφηβοι γινόντουσαν αυτομάτως θηρία. Αυτό συμβαίνει τώρα επειδή δεν έχουν κάπου να στραφούν, ώστε να αισθανθούν ότι υπάρχει μια θέση στον ήλιο και γι αυτούς Η ψυχική ορφάνια διευρύνεται σε επίπεδο πολιτισμού και κοινωνίας και αυτό είναι που τους εξαγριώνει. Δεν είναι η κρίση. Η επιθετικότητα οφείλεται σε άλλους λόγους εντελώς άσχετους με την κρίση. Απλώς η κρίση δίνει πιο εύκολες αφορμές και νομιμοποιεί την παραίτηση των μεγάλων από την καθοδήγηση των παιδιών. Καταλαβαίνω πως όταν οι υλικές περιστάσεις της ζωής στριμώχνουν, τότε πιέζεσαι και ψυχολογικά. Αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι νομιμοποιούμαστε να κλέψουμε. Μπορούμε να ζήσουμε και με λιγότερα. Έχω υπόψη μου περίπτωση γονιού που έκανε απόπειρα αυτοκτονίας επειδή δεν μπορούσε να πάρει καινούργια τηλεόραση, αν δουν με το παιδί το Μουντιάλ, που του το είχε τάξει.!…

Ο Νίκος Σιδέρης, ψυχίατρος, ψυχαναλυτής, ποιητής και πεζογράφος είναι μια πολύπλευρη προσωπικότητα και από τους ελάχιστους Έλληνες συγγραφείς που έχουν φέρει βιβλία ψυχολογίας στις θέσεις των best sellers.

Συνέντευξη στην Ελπίδα Πασαμιχάλη

Πηγή: bookbar

Αντικλείδι , http://antikleidi.com

Οι σύγχρονοι είλωτες: Μαθητές με υπερφορτωμένο πρόγραμμα

Η ώρα είναι 5.30 χαράματα. Το ξυπνητήρι χτυπά και μια αγουροξυπνημένη μητέρα ξυπνά τον γιο της. Ανοίγει την τηλεόραση, καθώς του ετοιμάζει ένα ποτήρι γάλα, ενώ το παιδί βάζει τα βιβλία και τα τετράδιά του στο σακίδιο. Παράλληλα, σε ένα δεύτερο βάζει το μαγιό, την πετσέτα και το σκουφάκι του.  Βλέπετε, στις 6 το πρωί πρέπει να είναι στο κολυμβητήριο για την πρωινή του προπόνηση και αμέσως μετά να πάει στο σχολείο. Η τηλεόραση παίζει ένα τηλεοπτικό σποτ ενός energy drink...Τυχαίο; Ό,τι νομίζετε... Η λογοπεδικός Χαρά Καραμήτσου γράφει για τα σημερινά παιδιά που καλούνται όχι μόνο να φορτώνονται με δραστηριότητες, αλλά και να αριστεύουν σε όλες Μετά το σχολείο, βέβαια, το πρόγραμμα έχει διάβασμα για την επομένη, απογευματινή προπόνηση πάλι στο κολυμβητήριο και επιπλέον κάθε Δευτέρα και Τετάρτη καράτε και γερμανικά, Τρίτη σκάκι και κιθάρα, Πέμπτη μόνο κιθάρα, Παρασκευή τίποτα. Οι επιπτώσεις σε ένα υπερφορτωμένο από δραστηριότητες και όνειρα των γονέων του παιδί Στο σύγχρονο ανταγωνιστικό περιβάλλον -παρ’ όλη την κρίση- τα σημερινά παιδιά καλούνται όχι μόνο να φορτώνονται με δραστηριότητες, αλλά και να αριστεύουν σε όλες. Η υπερβολική εξάντλησή τους, όμως, δεν είναι η μοναδική συνέπεια του επιβαρυμένου προγράμματός τους. Καθώς η πίεση για καλές επιδόσεις σε όλα αυξάνουν μήνα με τον μήνα και χρόνο με τον χρόνο, τα παιδιά αρχίζουν να νιώθουν κυριολεκτικά εξαντλημένα. Μέχρι πόσο όμως; Και ποιες μπορεί να είναι οι επιπτώσεις σε ένα υπερφορτωμένο από δραστηριότητες και όνειρα των γονέων του παιδί; Μερικά από τα κατωτέρω συμπτώματα θα πρέπει να μας κάνουν να σκεφτούμε: - Αδιαφορία. Λογικό επακόλουθο... Το σκάκι, για παράδειγμα, που επέλεξε με ενθουσιασμό να κάνει το παιδί της ιστορίας μας παύει να το ενθουσιάζει πια τόσο. Η απόδοσή του πέφτει. Κάθε Τρίτη απόγευμα δεν πηγαίνει στο μάθημα με τη ζωντάνια της αρχής. Να προσθέσουμε σε αυτό και το δικό μας σχετικό άγχος, ιδίως αν το παιδί του γείτονα συνεχίζει ακάθεκτο να κάνει το ένα ματ μετά το άλλο! - Ατονία. Δείχνει σημάδια υπνηλίας όλο και πιο συχνά, ενώ πριν έσφυζε από ζωτικότητα; Μήπως παραπονιέται για αδυναμία, πονοκεφάλους ή στομαχόπονους; Μήπως όλα αυτά οφείλονται στο ότι μερικά γεύματά του είναι βιαστικά λόγω έλλειψης χρόνου ή και λόγω της έντασης που έχει να τα προλάβει όλα και μάλιστα καλά; Μην ξεχνάτε ότι τα μικρά παιδιά αδυνατούν να εκφράσουν τα συναισθήματά τους λεκτικά και άρα παρουσιάζουν σωματικά συμπτώματα. - Δουλειές του... ποδαριού. Κάποια χρονική στιγμή αρχίζουν να έρχονται αρνητικά μηνύματα από το σχολείο. Oι χαμηλές σχολικές επιδόσεις ενδέχεται να είναι το αποτέλεσμα πολλών εξωσχολικών δραστηριοτήτων που μειώνουν τον διαθέσιμο χρόνο για διάβασμα. Αν μάλιστα αυτό συνδυαστεί με πτώση της επίδοσής του και στις εξωσχολικές δραστηριότητες, πρέπει να θορυβηθούμε. Μην εκπλαγούμε, δε, αν διαπιστώσουμε ότι το παιδί, μετά από τόση πίεση που νιώθει, αποφασίσει από μόνο του να μετριάσει τις προσπάθειές του, μήπως και οι γονείς του μετριάσουν το βεβαρυμένο του πρόγραμμα. - Μα, τι του λείπει; Σχεδόν κάθε μέρα υπάρχει κάτι να κάνει, είτε υποχρεωτικό (όπως το σχολείο και το διάβασμα), είτε κάτι που τις περισσότερες φορές τού έχει επιβληθεί από τρίτους (κυρίως εμάς, τους γονείς). Τι του λείπει, λοιπόν; Μήπως ο ελεύθερος χρόνος να χαζέψει, να αστειευτεί, να χαλαρώσει με τους φίλους του; - Διάθεση «ασανσέρ». Κάθε παιδί έχει περιορισμένες δυνατότητες να λειτουργεί κάτω από πίεση. Ταυτόχρονα έχει απόλυτη ανάγκη να μειώνει κάποιες φορές τις... στροφές της μηχανής του. Ετσι, αν πιεστεί να αναλάβει περισσότερα από όσα μπορεί να διαχειριστεί, επηρεάζεται συναισθηματικά. Αν αυτή η μη διαχειρίσιμη πίεση συνεχιστεί επί μακρόν, τότε το χαρούμενο παιδί θα μετατραπεί σε δυσκίνητο και ευερέθιστο. Θα αντιδράσει με επιθετικότητα και θυμό. Κανείς δεν διαφωνεί ότι ως γονείς θέλουμε το καλό του. Οπως λένε και οι σοφοί, όμως, ο κόσμος είναι γεμάτος καλές προθέσεις η πράξη όμως έχει σημασία. Το να υπερφορτώνουμε τα παιδιά μας με δραστηριότητες και απαιτήσεις αριστείας σε όλα μπορεί να τα οδηγήσει σε κατάσταση τρομερής εξάντλησης, πίεσης και άγχους. Σε μια κατάσταση που τελικά τα παιδιά μας στην πραγματικότητα δεν θα είναι ικανά για τίποτα. Πώς μπορούμε να διορθώσουμε την κατάσταση; - Καλές είναι οι εξωσχολικές δραστηριότητες, αλλά πρέπει να γίνονται οργανωμένα, με μέτρο και ισορροπία. Οι γονείς πρέπει να φροντίζουμε να υπάρχει και χρόνος για όσες δραστηριότητες θέλει να κάνει το ίδιο το παιδί. Δραστηριότητες που το διασκεδάζουν και δεν το πνίγουν. - Δεν είναι ανάγκη το παιδί να κάνει αυτά που ενθουσιάζουν μόνο εμάς και να προβάλλουμε τις δικές μας ανεκπλήρωτες επιθυμίες. Το μόνο που καταφέρνουμε είναι να δημιουργούμε παιδιά με χαμηλή αυτοεκτίμηση, καθώς συνηθίζουν από μικρή ηλικία να μη συμμετέχουν σε θέματα που τα αφορούν άμεσα. - Οι δραστηριότητες είναι προφανώς σημαντικές. Ωστόσο δεν είναι όλα τα παιδιά ίδια. Κάποια είναι απολύτως οργανωτικά και μπορούν να διαχειριστούν πληθώρα πραγμάτων, την ίδια στιγμή που άλλα είναι πιο ήρεμα προτιμώντας η ζωή τους να είναι σε πιο χαλαρούς ρυθμούς. Με άλλα λόγια, δεν θα πρέπει να οργανώνουμε το πρόγραμμα των παιδιών μας με βάση τα πρότυπα άλλων παιδιών που υπάρχουν ή φανταζόμαστε ότι υπάρχουν και θέλουμε και το παιδί μας να τους μοιάσει. Αντίθετα, θα πρέπει να το οργανώνουμε με βάση τα χαρακτηριστικά του δικού μας παιδιού. - Μην ξεχνάμε ότι κάθε παιδί είναι ένας ακατέργαστος θησαυρός. Με κατάλληλους χειρισμούς θα λάμψει. Της Χαράς Καραμήτσου (λογοπεδικός, M.R.C.S.L.T.) charakaramitsou@ath.forthnet.gr

protothema.gr

Η αγάπη δεν είναι κάτι που βρίσκεις, αλλά μια επιλογή που κάνεις!

 Εναλλακτική Δράση

 

Άρθρο του Scott Brown

Αναρωτιόμαστε συχνά πώς κάποιες σχέσεις ποτέ δεν αποτυγχάνουν, ενώ άλλες είναι καταδικασμένες από την αρχή. Η απάντηση πιθανώς να βρίσκεται στην βαθιά κατανόηση του κάθε «σταδίου» μιας ερωτικής σχέσης: ερωτευόμαστε, μένουμε ερωτευμένοι, αγαπάμε για πάντα. Κάθε μία από αυτές τις φάσεις είναι αναγκαίες, ώστε η πραγματική αγάπη να συμβεί και να διαρκέσει. Αν εξαιρέσουμε κάποιο από αυτά τα βήματα, αυτό που απομένει δεν είναι αγάπη.

Αυτά τα στάδια αναπτύσσονται με σειρά. Δεν υπάρχουν συνήθως συντομεύσεις και παρακάμψεις. Πρέπει να ερωτευτείς πρώτα, να μείνεις ερωτευμένος και ύστερα να δεσμευτείς εξ ολοκλήρου με κάποιον, να τον αγαπήσεις για πάντα. Πιστεύω ότι δεν είναι η αγάπη αυτό που πρέπει να βρούμε, αλλά ένα άτομο που αξίζει να αγαπηθεί. Και ύστερα χρειάζεται χρόνος, ώστε η αγάπη να αναπτυχθεί και να διατηρηθεί.

Ένα άλλο λάθος που πολλοί άνθρωποι κάνουν είναι να πιστεύουν ότι ο έρωτας είναι συνεχής και κυλά χωρίς κόπο. Αυτός είναι και ο λόγος που αποτυγχάνουν τόσο συχνά και χάνουν την ελπίδα τους στο να χτίσουν μια αληθινή σχέση. Για την ακρίβεια, η αγάπη είναι ένα ζήτημα συνειδητής απόφασης. Θα πρέπει να είσαι συνειδητοποιημένος ότι αγαπάς τον/την σύντροφο σου, και χρειάζεται να είσαι αποφασισμένος για αυτό για το υπόλοιπο της ζωής σου. Η αγάπη δεν είναι κάτι που βρίσκεις· είναι μια επιλογή που κάνεις!

1. Το πρώτο βήμα είναι να ερωτευτείς

Είναι δύσκολο να βρεις έναν σύντροφο που να σε κάνει να νιώθεις άνεση και ευτυχία. Και μόλις συναντήσεις αυτό το άτομο, αρχικά έχεις μια αίσθηση ενθουσιασμού, που επιτέλους θα συνεχίσεις την πορεία σου στη ζωή κρατώντας το χέρι κάποιου. Είναι υπέροχο να πιστεύεις ότι έχεις γνωρίσει κάποιον που μπορείς να ερωτευτείς. Ο ενθουσιασμός και το μυστήριο είναι που προσφέρουν το γόνιμο έδαφος για να ερωτευτείς. Και η διαφορά ανάμεσα στο να πιστεύεις ότι είσαι ερωτευμένος/η και στο να είσαι πράγματι αφορά την δική σου και μόνο επιλογή.

2. Έπειτα να μείνεις ερωτευμένος/η

Μπορείς να δηλώσεις ότι είσαι πλέον ερωτευμένος/η όταν το συναίσθημα του ενθουσιασμού αρχίζει να μειώνεται και νιώσεις ηρεμία. Η σκέψη του συντρόφου σου είναι συνέχεια στο νου σου και θέλεις να περνάτε χρόνο μαζί. Αλλά όλα είναι πιο σταθερά και ήσυχα. Αυτή η ψυχολογική και ορμονική αλλαγή είναι αυτό που πιο συχνά τρομάζει τους ανθρώπους και τους κάνει να αναρωτηθούν αν είναι όντως ερωτευμένοι.

Πιθανώς να έχουν αμφιβολίες αν είναι όντως με το σωστό άτομο και να αναρωτιούνται αν πράγματι είναι ερωτευμένοι. Αυτό συμβαίνει επειδή ο ενθουσιασμός μεταμορφώνεται σε κάτι πιο άνετο και αυτή η οικειότητα που δημιουργείται πολλές φορές είναι τρομακτική. Οι περισσότεροι άνθρωποι συνηθίζουν να αντιλαμβάνονται τον έρωτα σαν κάτι θυελλώδες και έντονο και δεν κατανοούν ότι μερικές φορές ο έρωτας είναι και ήρεμος.

3. Τέλος, να αγαπήσεις αληθινά!

Οι άνθρωποι που κατανοούν και αποδέχονται την αβεβαιότητα του δεύτερου σταδίου, είναι ικανοί να φτάσουν στο τελευταίο, που είναι η αγάπη. Στο τελευταίο στάδιο, συνειδητοποιείς ότι η αγάπη είναι μια επιλογή και εξαφανίζεται μόνο όταν σταματάς να είσαι πλήρως συνειδητοποιημένος για τις επιλογές σου. Είναι εντελώς λάθος να υποθέτεις ότι η γνωριμία με το σωστό άτομο είναι αρκετά για να φτάσεις στην ευτυχία.

Αν οι άνθρωποι αντιλαμβάνονταν ότι η αγάπη χρειάζεται συνεχή και συνειδητή προσπάθεια και αφοσίωση, θα ήταν πιο ευτυχισμένοι μέσα στις σχέσεις τους. Και δεν θα είστε ποτέ ευτυχισμένοι αν δεν αποφασίσετε να ερωτευτείτε, αν δεν επιλέξετε να αγαπήσετε…

http://enallaktikidrasi.com/

Πώς το διάβασμα γίνεται εύκολη υπόθεση!

Μετά από περίπου οχτώ ώρες στο σχολείο, το παιδί γυρνάει στο σπίτι και αυτό που το περιμένει είναι πάλι…διάβασμα! Τα παιδιά μοιάζουν όμως με εμάς. Όταν γυρνάνε σπίτι το μόνο που θέλουν είναι να ξεκουραστούν, να χαλαρώσουν. Το πιο λογικό λοιπόν είναι να προσπαθούν να αποφύγουν τη μελέτη. Βαριέμαι, θα το κάνω σε λίγο, να δω πρώτα τηλεόραση, δεν έχω τίποτα για το σπίτι, πονάει το κεφάλι μου, είναι μερικές από τις πιο συνηθισμένες δικαιολογίες που μπορεί να ακούσετε.

Γιατί συμβαίνει αυτό;

Δεν είναι εύκολο για ένα παιδί να καταλάβει όπως εσείς σαν ενήλικας την αξία και τη σημασία της μάθησης. Μετά από τον υποχρεωτικό εγκλωβισμό τους στο σχολείο, είναι αναγκασμένα να συνεχίσουν να διαβάζουν. Και οι πειρασμοί όπως είναι τα παιχνίδια τους, η τηλεόραση, οι φίλοι τους που παιζουν παραμονεύουν…

Πώς μπορούμε να το αντιμετωπίσουμε;

Κάθε πρόβλημα το αντιμετωπίζουμε από τη ρίζα του. Και στη συγκεκριμένη περίπτωση η ρίζα είναι η καθημερινότητα.

Πρόγραμμα καθημερινότητας ή αλλιώς ρουτίνα!

Το καθημερινό πρόγραμμα, ή όπως αλλιώς λέμε η ρουτίνα της καθημερινότητας, είναι καθοριστικός παράγοντας για το διάβασμα του παιδιού και όχι μόνο. Η ώρα που θα γυρίσει από το σχολείο του, πότε θα φάει, πότε θα διαβάσει, πότε θα ξεκουραστεί, πότε θα παίξει, πότε θα κοιμηθεί. Ίσως σας ακούγεται τραβηγμένο ή πολύ καταπιεστικό τόσο για το παιδί σας όσο και για εσάς, είναι όμως η βάση για όλα όσα προσπαθείτε με κόπο να επιτύχετε. Είναι ο μόνος τρόπος για να του «επιβάλετε» αυτό που πρέπει να γίνει. Ένα σταθερό πρόγραμμα δημιουργεί ασφάλεια στο παιδί, ενώ παράλληλα δεν αφήνει περιθώρια για να υπάρξουν διαφωνίες μεταξύ σας, όπως «άσε με τώρα θα διαβάσω μετά» ή «πρώτα θα παίξω και μετά θα διαβάσω». Μαθαίνοντας από την αρχή σε ένα σταθερό πρόγραμμα, μετά αυτό ακολουθείται αβίαστα, φυσιολογικά.

Ώρα μελέτης

η ιδανική επιλογή είναι μόλις το παιδί επιστρέφει από το σχολείο, να ξεκουράζεται για περίπου μία ώρα και ύστερα να ξεκινάει οποιαδήποτε δραστηριότητα που απαιτεί σκέψη. Καλό είναι να μην επιλέξετε ώρες διαβάσματος λίγο πριν το σχολείο ή το βράδυ λίγο πριν τον ύπνο. Το διάβασμα της τελευταίας στιγμής, δηλαδή λίγο πριν το σχολείο, πιθανότατα θα δημιουργήσει άγχος τόσο σε εσάς όσο και στο παιδί, ενώ επίσης είναι λίγο επώδυνο για το παιδί το πολύ πρωινό ξύπνημα. Οι αρκετά βραδινές πάλι ώρες εκτός από κουραστικές δεν βοηθούν για ένα αποτελεσματικό διάβασμα. Δεδομένου ότι η κούραση της ημέρας είναι συσσωρευμένη υπάρχει δυσκολία στη συγκέντρωση αλλά και στην αντίληψη του παιδιού.

Χώρος μελέτης

Ο χώρος στον οποίο μελετά το παιδί αρχικά πρέπει να έχει το ίδιο χαρακτηριστικό με το πρόγραμμά του, να είναι δηλαδή σταθερός. Όχι σήμερα στην κουζίνα, αύριο στο σαλόνι, και την άλλη μέρα στο δωμάτιό του. Η καλύτερη επιλογή είναι ένα γραφείο τακτοποιημένο, καθαρό, με τα απαραίτητα πράγματα για το παιδί (μολύβια, γόμα, βιβλία, τετράδια .κ.λ.π.), χωρίς αντικείμενα επάνω του που θα αποσπούν την προσοχή του παιδιού. Ο τρόπος με τον οποίο θα κάθεται το παιδί πρέπει να είναι άνετος και ανατομικά σωστός, καθώς επίσης ο σωστός φωτισμός και αερισμός είναι εξίσου σημαντικοί παράγοντες.

Ηχητικές παρεμβάσεις

Οι ήχοι που μπορεί να ακούγονται κατά τη διάρκεια του διαβάσματος, αποσπούν την προσοχή του παιδιού και εμποδίζουν τη συγκέντρωσή του. Η τηλεόραση που ακούγεται από το διπλανό δωμάτιο, το παιχνίδι και οι φωνές του αδερφού του που παίζει, είναι παράγοντες που κάνουν το παιδί να μην μπορεί να συγκεντρωθεί αλλά και να μην θέλει να διαβάσει αφού υπάρχει κάτι πιο ευχάριστο. Μοναδική εξαίρεση ήχου που δεν αποτελεί ανασταλτικό παράγοντα είναι η μουσική. Η μουσική κυρίως χωρίς στίχους και απαλή στην ένταση μπορεί να λειτουργήσει θετικά για τη συγκέντρωση και το άγχος, αλλά και να καλύψει πιθανούς εξωτερικούς ήχους που δεν μπορούν να ελεγχθούν.

Συγκέντρωση

Η συγκέντρωση είναι καταλυτικός παράγοντας για την ομαλή διεξαγωγή του διαβάσματος. Σε φυσιολογικά πλαίσια η σκέψη κάποιου γεγονότος που συνέβη ή η ανυπομονησία να τελειώσει είναι αναμενόμενη. Και για μας άλλωστε υπάρχουν στιγμές που μας είναι δύσκολο να συγκεντρωθούμε. Αυτό που θ μπορούσε να βοηθήσει σε τέτοιες στιγμές, είναι βαθιές ανάσες με αργό και ρυθμικό τρόπο για να ηρεμήσουν το μυαλό κάνοντάς το να εστιάζει την αναπνοή του. Μπορεί να κλείσει για λίγο τα μάτια με γυρισμένη την πλάτη στο βιβλίο, να μετρήσει έως το 10 και όταν νιώσει πια έτοιμο να καθίσει και να ξεκινήσει. Αυτό όμως που πρέπει να προσέξουμε, είναι η έλλειψη συγκέντρωσης που οφείλεται σε περιβαλλοντικούς παράγοντες. Εκτός από τους ήχους που αναφέραμε παραπάνω, υπάρχουν παράγοντες που κάνουν το παιδί να μην μπορεί να συγκεντρωθεί. Αν για παράδειγμα δει τηλεόραση ή παίξει στον υπολογιστή και μετά πάει να διαβάσει, το μυαλό του δεν θα μπορεί να συγκεντρωθεί.

Ύπνος

Ο βραδινός ύπνος είναι σημαντικός όχι μόνο για το διάβασμα, αλλά για την υγεία του παιδιού. Βοηθά στην ξεκούραση του σώματος και του νου, την μνήμη, τη συγκέντρωση, την σωματική και πνευματική ανάπτυξη.

Διατροφή

Η σωστή διατροφή είναι ένας ακόμα παράγοντας που βοηθά στην υγιή σκέψη. Μικρά και υγιεινά γεύματα κατά τη διάρκεια της ημέρας βοηθούν στην ενέργεια του παιδιού, στη μνήμη, στην καλή υγεία. Πριν και μετά το διάβασμα είναι καλό να λαμβάνεται ένα μικρό γεύμα όχι ιδιαίτερα βαρύ θα βοηθήσει πολύ στη μελέτη του. Αποφύγετε έτοιμες προθερμασμένες τροφές, γλυκά, πατατάκια, γαριδάκια, κρουασάν, τηγανητά, σοκολάτες κτλ, τροφές δηλαδή που είναι πλούσιες σε κορεσμένα λίπη και χοληστερόλη.
Προτιμήστε υγιεινές τροφές όπως ψάρι, φρούτα, σαλάτες, γιαούρτι με ξηρούς καρπούς, ψωμί με βούτυρο και μέλι. 

Πρακτικές συμβουλές

*Η τηλεόραση είναι μεγάλος αντίπαλος για το διάβασμα. Φτιάξτε ένα πρόγραμμα για το τι και πότε μπορεί να βλέπει το παιδί και κυρίως μην το αφήνετε να δει τηλεόραση αμέσως πριν διαβάσει.

*Μάθετε στο παιδί το σκοπός της μελέτης. Εξηγήστε του ότι μελετάμε στο σπίτι για να καταλάβουμε καλύτερα αυτά που έκανε στο σχολείο και για να μπορέσει να μάθει ακόμα περισσότερα την άλλη μέρα.

*Μάθετέ του τις συνέπειες που υπάρχουν όταν αφήνουμε ατελείωτες τις δουλειές μας. Τα μαθήματα για το σπίτι είναι η δουλειά του που αν δεν την κάνει σήμερα αύριο θα πρέπει να την κάνει διπλή. Όλοι όταν έχουμε μια δουλειά πρέπει να την κάνουμε στην ώρα της.

*Όταν δυσκολεύεται προσπαθήστε να το ενθαρρύνετε. Για παράδειγμα «φαίνεται λίγο δύσκολο, θέλεις να δοκιμάσουμε μαζί;» ή «πολύ καλή δουλειά μέχρι εδώ, θέλεις να συνεχίσουμε μαζί;». Μην έχετε υπερβολικές απαιτήσεις από το παιδί. Αναγνωρίστε τι μπορεί και τι δεν μπορεί να κάνει καλά και προσπαθήστε να το ενθαρρύνετε για την προσπάθειά του αλλά και να μειώσετε το άγχος της αποτυχίας όταν δυσκολεύεται. Μην ξεχνάτε πως η προσπάθεια έιναι πολύ σημαντική.

*Οι περισσότεροι γονείς δεν είναι εκπαιδευμένοι να κάνουν την δουλειά του δασκάλου. Γι αυτό, αν δεν είστε και ο καλύτερος δάσκαλος για το παιδί σας και δυσκολεύεστε με το ρόλο αυτό, αναθέστε αυτή τη δουλειά σε κάποιον άλλο. Είναι προτιμότερο να το διαβάσει κάποιος που θα μπορεί να το κάνει πιο αποτελεσματικά από το να το κάνετε εσείς με το λάθος τρόπο. Αυτό θα έχει αρνητικά αποτελέσματα και στη μάθηση του παιδιού, αλλά και στη μεταξύ σας σχέση.

*Μην είστε πολύ πιεστικοί. Μην ξεχνάτε πως η πίεση και το πολύωρο διάβασμα το μόνο αποτέλεσμα που θα φέρει θα είναι η απέχθεια του παιδιού προς τη μελέτη. Εξάλλου ένα παιδί στην ηλικία του δημοτικού δεν πρέπει να διαβάζει πολλές ώρες. Προσπαθήστε να κάνετε την ώρα της μάθησης να μοιάζει διασκεδαστική και ευχάριστη και όχι καταναγκαστικά έργα!

*Όπως σε κάθε επιθυμητή συμπεριφορά, η πιο σημαντική συμβουλή είναι να δώσετε το καλό παράδειγμα. Αν θέλετε λοιπόν το παιδί σας να αγαπήσει το διάβασμα δείξτε του πως κι εσείς το αγαπάτε. Αν σας δει με ένα βιβλίο θα είναι πιο αποτελεσματικό από το να δώσετε σε εκείνο ένα βιβλίο.

Και μην ξεχνάτε… Βοηθάμε τα παιδιά, αλλά δεν διαβάζουμε γι αυτά. Η ευθύνη της μελέτης στο σπίτι είναι ευθύνη του παιδιού, όχι δική σας.

Ποθητού Μαρία

Σύμβουλος Γονέων και Ανάπτυξης Παιδιού

Απογευματινή μελέτη: Συμβουλές για να μην εξαντληθούν ούτε τα παιδιά, ούτε εσείς

Aκούστε τα παιδιά σας, βοηθήστε τα στην αυτοσυγκέντρωση και κάντε το διάβασμα στο σπίτι παιχνίδι! Έχουμε πια μπει στη νέα σχολική χρονιά και είναι πολύ πιθανό το θέμα της απογευματινής μελέτης των μαθημάτων των παιδιών να έχει ήδη γίνει το μεγαλύτερο αντικείμενο διαφωνιών μαζί τους στο σπίτι. Μην ξεχνάτε φυσικά ότι στο σύγχρονο ανταγωνιστικό αλλά και αβέβαιο περιβάλλον οι μαθητές αντιμετωπίζουν ιδιαίτερα υπερφορτωμένα προγράμματα, με αποτέλεσμα να νιώθουν κυριολεκτικά εξαντλημένοι καθώς προχωρά η σχολική χρονιά.

Επειδή λοιπόν σε κανέναν δεν αρέσουν οι συχνοί καβγάδες, θα πρέπει να έχουμε υπόψη μας ότι, εκτός από τη διάθεση, ένα παιδί πρέπει να αποκτήσει και τις κατάλληλες δεξιότητες για να διαβάζει σωστά και να αποδίδει σύμφωνα με τις δυνατότητές του.

Συμβουλές απογευματινής μελέτης

Οι εντάσεις, τα νεύρα και οι υστερίες δεν οδηγούν πουθενά.

- Να ακούμε τη γνώμη και τους προβληματισμούς των παιδιών μας στο θέμα «μελέτη». Να είμαστε θετικοί μαζί τους και να τα επαινούμε όχι μόνο όταν τελειώνουν τα μαθήματά τους, αλλά και όταν περατώνουν μόνα τους άλλους μικρότερους στόχους. Ετσι, μαθαίνουν και τα ίδια από πολύ νωρίς ότι είμαστε δίπλα τους στην εκπλήρωση τόσο των μεγάλων στόχων όσο και των μικρών.

- Να τα βοηθήσουμε να μάθουν να οργανώνονται κυρίως σε επίπεδο διαχείρισης του χρόνου τους. Ενας εβδομαδιαίος πίνακας με σημειωμένα τα μαθήματα που πρέπει να γίνονται στο σπίτι κάθε μέρα (με τα πιο δύσκολα νωρίς, τα πιο εύκολα αργότερα) θα βοηθούσε πολύ.

- Να σιγουρευτούμε ελέγχοντάς τα ότι είναι σε θέση να υπολογίσουν από μόνα τους πόση ώρα τούς χρειάζεται για να τελειώσουν ένα μάθημα ή μια εργασία ικανοποιητικά. Ετσι θα μπορούν να προγραμματίζουν σωστά και θα μάθουν τελικά αυτό που οι ειδικοί αποκαλούν «αυτοοριοθέτηση». Φυσικά, κάθε παιδί πρέπει να ακολουθεί τον δικό του τρόπο μελέτης. Με τη διακριτική δική μας παρακολούθηση, θα πρέπει να γίνεται η όλη διαδικασία και αποδοτική και ευχάριστη (οφείλουμε να το κατανοήσουμε κι εμείς αυτό).

- Να τα πείσουμε ότι το διάβασμα δεν είναι υπόθεση της τελευταίας στιγμής. Είναι προτιμότερο το καθημερινό διάβασμα έστω και από λίγο αντί του εξοντωτικού το τελευταίο βράδυ. Οσο μικρότερα μάθουν όρια και περιορισμούς στον εαυτό τους τόσο λιγότερο θα δυσκολευτούν μεγαλώνοντας, τότε που οι σχολικές απαιτήσεις μοιάζουν -και είναι- δυσβάστακτες. Τη συνέπεια και τη σταθερότητα πρέπει να τις αντλούν βλέποντας τη δική μας καθημερινότητα. Εμείς είμαστε τα πρότυπά τους. Στα δικά μας χνάρια βαδίζουν.

- Να βοηθήσουμε την αυτοσυγκέντρωσή τους. Ενας μικρός μαθητής χρειάζεται ένα διάλειμμα κάθε 20-30 λεπτά, ενώ αυτός του Γυμνασίου κάθε 40-50 λεπτά.

- Να κάνουμε το διάβασμα ενός δύσκολου μαθήματος πιο διασκεδαστικό, επιτρέποντας μικρά διαλείμματα για να ασχοληθούν λίγο με μια αγαπημένη ασχολία ή παιχνίδι.

- Να τους προτρέψουμε να μάθουν -και να συνηθίσουν- να χρησιμοποιούν λεξικό, το οποίο θα τα βοηθήσει να μάθουν και σωστή ορθογραφία.

- Να τα ενθαρρύνουμε να βρουν ένα σύστημα που θα τονίζει τα σημαντικά σημεία σε καθετί που διαβάζουν (π.χ. να υπογραμμίζουν ή να κάνουν σημειώσεις στο περιθώριο ή να χρησιμοποιούν διαφορετικά χρώματα για να τονίσουν σημαντικές ημερομηνίες, μαθηματικούς τύπους, δύσκολες ορθογραφικά λέξεις κ.λπ.). Μια άλλη ιδέα είναι να κολλούν σημαντικές σημειώσεις στον τοίχο μπροστά στο γραφείο τους. Ετσι θα απομνημονεύουν καλύτερα όσα διαβάζουν.

- Να συνηθίσουν κάθε 15 μέρες να κάνουν μια επανάληψη της ύλης που διδάχτηκαν την περίοδο αυτή (πολλοί εκπαιδευτικοί -οι περισσότεροι- το εντάσσουν πάντα στο πρόγραμμά τους).

- Να τους επιτρέπουμε μία στις τόσες να διαβάζουν με άλλα παιδιά της τάξης τους. Θα μπορούν έτσι να βλέπουν και να αντιγράφουν μεθόδους οργάνωσης των συμμαθητών τους.

- Να μην αρχίσουμε τις φωνές αν όλα τα παραπάνω δεν εφαρμοστούν στο σύνολό τους ή δεν εφαρμοστούν άμεσα. Το θέμα είναι να αντιληφθούν την ανάγκη της οργανωμένης μελέτης. Mετά όλα μπορούν να διορθωθούν και να λυθούν με συζήτηση.

- Με αγάπη, υπομονή και συνεχή επιβράβευση των προσπαθειών τους χτίζουμε τις βάσεις των σχέσεων με τα παιδιά μας, αλλά και τα οπλίζουμε με το βασικότερο εφόδιο που θα πρέπει να έχουν σε όλη τους τη σχολική εμπειρία: να μαθαίνουν να αντλούν και να επεξεργάζονται τη σωστή πληροφόρηση με τον πιο σωστό και τον πιο αποτελεσματικό τρόπο, αλλά, κυρίως, χωρίς να κουράζονται και να αγχώνονται.

Της Χαράς Καραμήτσου
(λογοπεδικός, M.R.C.S.L.T.)
charakaramitsou@ath.forthnet.gr

 

protothema.gr

Πώς γίνονται οι «καλοί μαθητές»; Μην μπερδεύετε τον μαθητή με το παιδί

Tο σχολείο είναι ένας από τους πιο σημαντικούς σταθμούς στη ζωή κάθε ανθρώπου, αλλά ακόμα σημαντικότερος φαίνεται και είναι όταν διανύει κάποιος τη σχολική ηλικία.

Ακόμη και για τον πιο «αδιάφορο» μαθητή είναι επώδυνο να μην τα καταφέρνει, να έχει αποτυχίες, να μην μπορεί να προσαρμοστεί στο σχολικό περιβάλλον. Υπάρχει, όμως, η «συνταγή της επιτυχίας» που κάνει τον καλό μαθητή, είναι εύχρηστη και χωρίς παρενέργειες;

O πιο καλός ο μαθητής… 

Τι σημαίνει καλός μαθητής; Πολύ απλό, θα έλεγαν οι περισσότεροι. Είναι ο μαθητής που είναι επιμελής, συνεπής στις σχολικές του υποχρεώσεις, δεν έχει ο ίδιος και δεν δημιουργεί προβλήματα στο σχολείο, στους δασκάλους και στους συμμαθητές του και, γενικά, παίρνει καλούς βαθμούς και δεν δυσκολεύεται ιδιαίτερα στις εξετάσεις.
Όλα αυτά είναι σωστά και κατανοητά, δεν παύουν όμως να αποδίδουν μια αρκετά στατική εικόνα αυτού που ονομάζουμε «καλό μαθητή», αγνοώντας έτσι τους δύο βασικότερους παράγοντες που διαμορφώνουν, ο καθένας με τον τρόπο του, την έννοια αυτή:
Τα παιδιά, τους ίδιους δηλαδή τους μαθητές από τη μία και τους γονείς από την άλλη.

Τι συμβαίνει «εδώ και τώρα» 
Δεν μπορούμε όμως να αγνοήσουμε ότι, όταν μιλάμε για καλούς μαθητές, μιλάμε για παιδιά και συγκεκριμένα για παιδιά ηλικίας από 6 έως 18 ετών.

Αυτά τα δώδεκα χρόνια της σχολικής σταδιοδρομίας είναι χρόνια διαρκούς και πολύ ραγδαίας ανάπτυξης, χρόνια συνεχόμενων αλλαγών στην προσωπικότητα, το συναισθηματικό κόσμο, το γνωστικό επίπεδο, τις αντιδράσεις, τη συμπεριφορά του κάθε παιδιού.

Αυτές όλες οι αλλαγές, οι έντονες και συνήθως αναπάντεχες μεταπτώσεις στον τρόπο που κάθε παιδί βιώνει τον κόσμο γύρω του και μέσα του, δεν είναι απλώς μικρά, δευτερεύοντα μικροπροβληματάκια που πρέπει να ξεπεραστούν το γρηγορότερο για να συνεχίσει το παιδί να είναι λειτουργικό και αποτελεσματικό στις μαθητικές του υποχρεώσεις, αλλά είναι το «εδώ και τώρα», η καθημερινή, ζωντανή και συχνά πολύ δύσκολη πραγματικότητά τους.

«Επενδύοντας» στα παιδιά 
Από την άλλη μεριά, έχουμε τους γονείς. Είναι αυτοί που έχουν τις προσδοκίες, τα όνειρα που -όσο στεγνό και άχαρο κι αν ακούγεται- έχουν «επενδύσει» με πολλούς τρόπους στο παιδί ή στα παιδιά τους και περιμένουν και μέσα από τις επιδόσεις του στο σχολείο (αν όχι κυρίως μέσα από αυτές), να «ανταμειφθούν», να δουν τις προσπάθειές τους να καρποφορούν.

Για τους γονείς, το «καλός μαθητής» είναι συχνά πολύ προσωπική υπόθεση. Καταρχήν, είναι η αγνή χαρά και ικανοποίηση να βλέπουν το παιδί τους να τα καταφέρνει και να μη δυσκολεύεται. Eίναι όμως και πολλά άλλα: είναι η προσωπική τους επιβεβαίωση ότι τα έχουν καταφέρει καλά ως γονείς.

Είναι μια -πολλές φορές αβάσιμη- ανακούφιση ότι το παιδί τους εξασφαλίζει ένα -σύμφωνα με τα κριτήριά τους- καλό μέλλον. Είναι, ακόμη, «ξόρκι» για τις δικές τους κακοτυχίες ή αποτυχίες («Εσύ θα καταφέρεις αυτό που δεν κατάφερα εγώ»), «τρόπαιο» σε ανταγωνιστικά παιχνίδια με άλλους, «τροφή» για τη ματαιοδοξία τους.

Oι καλοί βαθμοί και η κατάθλιψη 
O καλός μαθητής, λοιπόν, είναι αυτός που ξεπερνά ακάθεκτος όλες τις δυσκολίες και τις μεταπτώσεις της ηλικίας του και συνεχίζει να «φέρνει καλούς βαθμούς», εκπληρώνοντας έτσι τις προσδοκίες των γονιών του.

Υπάρχουν παιδιά που το καταφέρνουν. Γιατί έτσι είναι φτιαγμένα, γιατί στάθηκαν σε μερικά πράγματα τυχερά, γιατί είχαν πάντα την κατάλληλη στήριξη.

Υπάρχουν όμως και άλλα που δεν τα καταφέρνουν, που το να είναι πάντα καλοί μαθητές κάποια μέρα το πληρώνουν αρκετά ακριβά. Λέει η μητέρα του Γιώργου, που είναι 14 ετών: «Το ότι ήταν καλός μαθητής ήταν για μας απόδειξη ότι όλα πάνε καλά. Είχαμε μπερδέψει το παιδί Γιώργο με το μαθητή. Το ότι δεν πήγαινε σινεμά ή βόλτα με τους φίλους του, ότι είχε απομονωθεί, δεν μας απασχολούσε ιδιαίτερα, γιατί λέγαμε ότι αν είχε προβλήματα, θα έπεφταν και οι σχολικές του επιδόσεις. Πόσο έξω μπορεί να πέφτει κανείς ως γονιός… Όταν άρχισαν οι εφιάλτες και ο παιδοψυχολόγος μάς μίλησε για κατάθλιψη, τότε δυστυχώς το καταλάβαμε».

Διάβασμα και τεμπελιά 
Ίσως λοιπόν είναι απαραίτητο να αναθεωρήσουμε κάπως τις αντιλήψεις περί καλών μαθητών και να τις προσαρμόσουμε στο κάθε παιδί ξεχωριστά. Καλός μαθητής είναι αυτός που τα καταφέρνει στο σχολείο και στα μαθήματα, αλλά όχι σε βάρος της προσωπικής του ευτυχίας.

Όταν δηλαδή υπάρχει ισορροπία ανάμεσα στις σχολικές επιδόσεις και στην ευχαρίστηση, στο παιχνίδι, στην παρέα με συνομηλίκους, στην τεμπελιά και στο χασομέρι, απαραίτητο συστατικό, ιδιαίτερα της εφηβικής ηλικίας. Είναι όχι μόνο άχρηστο, αλλά και πολύ επικίνδυνο να είναι κάποιος πρώτος μαθητής και μια μέρα να αναγκαστεί να «εγκαταλείψει» επειδή «κάηκε το σύστημα».

Καλός μαθητής είναι κι αυτός που οι επιδόσεις του δεν είναι πάντα οι ίδιες, αλλά μπορεί να ...
πέφτουν, όταν κάτι σοβαρό τον απασχολεί, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι ήρθε η συντέλεια του κόσμου, ούτε για τους γονείς του και, κατά συνέπεια, ούτε για τον ίδιο. Καλός μαθητής είναι κι αυτός που είναι καλός σε ορισμένα μαθήματα και σε άλλα λιγότερο. Καλός μαθητής είναι επίσης και εκείνος που παίρνει μέτριους βαθμούς και είναι ευχαριστημένος, έχει ενδιαφέροντα πράγματα που αγαπάει και προσπαθεί γι’ αυτά, έστω κι εξωσχολικά. Ίσως πρέπει να γίνουμε λίγο πιο γενναιόδωροι με τον τίτλο του καλού μαθητή και να τον διευρύνουμε.

Καλός είναι μόνο ο πρώτος; 
Καλός μαθητής είναι μόνο ο πρώτος μαθητής ή αυτός που είναι ανάμεσα στους πρώτους;

Δυστυχώς, εμείς οι γονείς, σπρωγμένοι εν μέρει από τις προσωπικές μας φιλοδοξίες και εν μέρει από το σχολικό σύστημα, τείνουμε να παίρνουμε ως βασικότερο κριτήριο αξιολόγησης του καλού μαθητή τις μελλοντικές πιθανότητες που έχει (όπως τις έχουμε εκτιμήσει βέβαια οι ίδιοι χρόνια πριν) να πάει καλά στις εκάστοτε Πανελλήνιες και να μπει σε μια «καλή σχολή».

Ίσως, όμως, να είναι προτιμότερο, για το καλό των παιδιών κυρίως, να αξιολογούμε τις σχολικές τους επιδόσεις την κάθε στιγμή (χωρίς να αλληθωρίζουμε προς το μέλλον), σύμφωνα με τις προσπάθειες που καταβάλλουν, τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν και τις υπόλοιπες «επιδόσεις» σε άλλους τομείς της ζωής τους.

Η καλύτερη «συνταγή»
Μιλώντας λοιπόν γι’ αυτό τον πιο «διευρυμένο» καλό μαθητή, μπορούμε να δούμε τι χρειάζεται και τι μπορεί να βοηθήσει ένα παιδί να τα πηγαίνει καλά στο σχολείο.

Η ενθάρρυνση για την αυτονομία. Το σχολείο είναι δουλειά του παιδιού. Μια σχολική σταδιοδρομία που αρχίζει με τη λογική: «΄Έχουμε να κάνουμε μαθήματα» και με συνεχείς παραινέσεις των γονιών στο παιδί για να μελετήσει, μπαίνει σε κακές βάσεις.
Η αυτονομία μαθαίνεται σιγά-σιγά, πριν και μετά την αρχή του σχολείου, όταν οι γονείς εμπιστεύονται τα παιδιά τους και τα ενθαρρύνουν να κάνουν πράγματα μόνα τους, να συμμετέχουν ανάλογα με την ηλικία τους σε δουλειές του σπιτιού, να έχουν φίλους και να διαχειρίζονται τις σχέσεις τους.

Η αναγνώριση και η εκτίμηση αυτού που προσπαθεί ένα παιδί είναι κάτι το οποίο χρειάζεται μεγάλη γενναιοδωρία εκ μέρους των γονιών και, ίσως, κάτι παραπάνω. Πρέπει να είναι όσο πιο ειλικρινείς γίνεται. Ένα καθήκον των γονιών είναι να αναγνωρίσουν μέσα τους και να μετριάσουν, όσο γίνεται, την τελειομανία και την υπέρμετρη φιλοδοξία τους σε σχέση με τα παιδιά τους, γιατί δεν υπάρχει το τέλειο παιδί, όπως δεν υπάρχουν οι τέλειοι γονείς. Σχετικά με τα μαθήματα του σχολείου, αυτό σημαίνει ότι πρέπει να εμπιστευτούμε το παιδί ότι θα βρει το δικό του ρυθμό και τρόπο, ενώ ας έχουμε υπόψη ότι όσο περισσότερη πίεση ασκούμε, τόσο λιγότερες είναι οι πιθανότητες να συμβεί αυτό.

Η βοήθεια στην οργάνωση της δουλειάς 
Αυτό φυσικά δεν είναι εύκολο, γιατί η ανησυχία των γονιών βάζει σε δοκιμασία την υπομονή τους. Επειδή, όμως, οι φωνές και ο θυμός τελικά δεν έχουν κανένα θετικό αποτέλεσμα, έχει πιο ουσιαστική σημασία το να βοηθήσουν το παιδί τους να βρει τρόπους να είναι πιο συστηματικό.

Να βρει πού του αρέσει να διαβάζει, ποια ώρα, να μην το αφήνουν περισσότερο από ένα ορισμένο χρονικό διάστημα, ανάλογο της ηλικίας του (π.χ. όχι παραπάνω από μισή με μία ώρα στην πρώτη τάξη, μία με μιάμιση στη δευτέρα και στην τρίτη κ.ο.κ.), να κοιτάει πρώτα τι έχει και μετά να αρχίζει, να κάνει μικρά ενδιάμεσα διαλείμματα, να εναλλάσσει γραπτές με προφορικές ασκήσεις, για να μένει συγκεντρωμένο.

Όλα αυτά έχουν μεγάλη σημασία και πολλά παιδιά πελαγώνουν γιατί δεν μπορούν να οργανώσουν τη μελέτη τους και όχι τόσο γιατί δυσκολεύονται με το περιεχόμενο.

Τα παιδιά χρειάζονται τη στήριξη των γονιών
Προσοχή όμως:
Όχι για να τους υπενθυμίζουν συνέχεια ότι έχουν κι άλλα μαθήματα, ότι δεν τα πήγαν αρκετά καλά στην τελευταία ορθογραφία ή στο τεστ και για να τα κρατάνε καθισμένα 4 ώρες στην καρέκλα μέχρι να τελειώσουν τη μελέτη τους. Χρειάζονται τους γονείς για βοήθεια σε ό,τι δεν καταλαβαίνουν και δυσκολεύονται. Για να έχουν κάποιον που θα τα ακούσει, όταν έστω και μικροπροβληματάκια με τη συμμαθήτρια, τη δασκάλα, το γυμναστή, τον καλύτερο φίλο, τον καθηγητή της Χημείας τούς προκαλούν ανησυχία, ένταση, λύπη.

Μην μπερδεύετε τον μαθητή με το παιδί 
O ρόλος των γονιών είναι να μη συγχέουν το μαθητή με το παιδί και να δίνουν στο παιδί τους να καταλαβαίνει ότι μια αποτυχία στο σχολείο δεν σημαίνει γι’ αυτούς ότι απογοητεύονται ή ότι κλονίζεται η αγάπη τους γι’ αυτό. Αυτό μπορεί πολλοί γονείς να το θεωρούν αυτονόητο («Αλίμονο, εγώ το παιδί μου το αγαπάω ό,τι κι αν κάνει, ό,τι μαθητής κι αν είναι»), πολύ συχνά, όμως, του δίνουν άλλα μηνύματα. Με την πρόθεση να του δείξουν ότι «πρέπει να το πάρει στα σοβαρά», το τιμωρούν, το μαλώνουν ή δείχνουν μόνο τη δυσαρέσκεια και την απογοήτευσή τους, χωρίς να προσπαθήσουν καν να το καταλάβουν και να το βοηθήσουν. Για να ξεπεράσουν όμως τις δυσκολίες τους, τα παιδιά χρειάζονται ανθρώπους που ενδιαφέρονται να ακούσουν και να καταλάβουν. Με τον τρόπο αυτό, μαθαίνουν να ζητούν βοήθεια όταν τη χρειάζονται και να μην εγκαταλείπουν όταν κάτι δεν πάει καλά. Χρειάζονται γονείς που καταλαβαίνουν ότι πραγματικά καλός μαθητής είναι μόνο αυτός που είναι καλά και στην υπόλοιπη ζωή του.

hamomilaki Λουίζα Bογιατζή-συμβουλευτική ψυχολόγος

 iPaideia.gr